કૃષ્ણ-રાધા- પ્રેમસંવાદ

“રેડિયો આઝાદ”-ડલાસ પર પ્રસારિતઃ

કૃષ્ણ-રાધા- પ્રેમસંવાદ   ઃ

krishnaradha

 પૂછે છે રાધા,પાસે જઇ કાનાને, વ્હાલપથી કાનમાં,
અગર જો રાધા, હોત જરા શ્યામ,
સાચુકડું કેજે, શું ચાહત તું શ્યામ?

પૂછે કાં રાધા, આમ અણગમતું કાનમાં,
અગર જો રાધા, હોત જરા શ્યામ,
સાચુકડું કહેજે, તું જાણે ના જવાબ?!!

 પૂછે છે રાધા, પાસે જઇ કાનાને, ધીરેથી કાનમાં,
અગર જો હોત ના ગાયો ને ગોપી,
તો મથુરામાં વાસ કરી, ખેલત તું હોળી ?

પૂછે કાં રાધા, આમ, અમથું  સાવ કાનમાં,
અગર જો હોત, ના ગાયો ને ગોપી,
તો સઘળું સરજીને  હા, ખેલત હું હોળી !

 પૂછે છે રાધા, પાસે જઇ કાનાને, હળવેથી કાનમાં,
અગર જો હોત ના છિદ્ર આ વાંસળીમાં,
વીંધ્યા વિણ સૂર, શું રેલત તું વાંસળીના ?

પૂછે કાં રાધા,  આમ ખોટું ખોટું કાનમાં,
અગર જો હોત, ના છિદ્ર આ વાંસળીમાં,
વીંધ્યા વિણ સૂર, શું પામત તું વાંસળીના ? 

પૂછે છે રાધા, પાસે જઇ કાનાને, સ્નેહેથી કાનમાં,
અગર જો મોરપીંછ હોત જરા પીળુંપચ,
સાચુકડું કેજે, શું રાખત તું શિર પર ?

અગર જો મોરપીંછ, હોત આ પિત્તરંગ,
રુદિયાનો રંગ ભરી,રાખત હું શિર પર !! 

પૂછે છે રાધા, પાસે જઇ કાનાને, વ્હાલપથી કાનમાં,
અગર જો રાધા હોત જરા શ્યામ,
સાચુકડું કેજે, શું ચાહત તુ શ્યામ?

પૂછ ના, પૂછ ના ગોરી, મનમાની, તું આવ જરા ઓરી,
અગર જો રાધા, હોત જરા શ્યામ,
શ્યામ રંગ, શામ સંગ, આમ દિસત એકાકાર !!!

 

 

Advertisements

અતિ સ્નેહ!!!

બંને હાથની નાજુક હથેળીમાં મૃદુતાથી મુજને પકડે છે તુ.
ને સાચવી સાચવીને ખુદની નિકટ ખૂબ જકડે છે તું.


પાંદડી સમ પલભર સહેજ જ જો સરકું ,
તો ગભરાય છે મન  તારું પારેવા સરખું ,
પછી ફૂલ જેવી હળવાશે અડકે,
અતિ કોમળતાથી ઝટ દઈ પકડે,
સાચવી સાચવીને ખુદની નિકટ ખૂબ જકડે છે તું.

 

આપે છે ધ્યાન અવિરત દિવસ રાત
મુજમાં જુએ છે વળી ખુદની તું જાત,
હું ના  હોઉં સાથ, તો સૌ સાથ ઝઘડે,
રાતોચોળ ચહેરો લઈ સૌની પર બગડે .
સાચવી સાચવીને ખુદની નિકટ ખૂબ જકડે છે તું.


પ્રેમમાં પાગલ દીઠાં ઘણાં યે રોઈ,ધોઈને,
આવો તે સ્નેહ કદી કોઈએ, કીધો છે કોઈને?
ચેતન હરાતું જ્યાં લાગે ને સાદ જરા રગડે,
ક્ષણના વિલંબ વગર પ્રાણ પૂરી ખુશ થાય મનડે
સાચવી, સંભાળીને ખુદની નિકટ ખૂબ જકડે છે તું.

 લિ. તારો પ્રિય મોબાઈલ…

Image result for holding mobile in both hands

( પ્રાણ પૂરવો=  to charge )

રેડિયો-દિલસે દિલ તક-‘છેલછબીલો ગુજરાતી’-એક મુલાકાત

એક વાર્તાલાપ-વિજય ઠક્કર
August 06,2017 

 

 

 

 

 

 

ત્રણેક મહિના પહેલાં ગુજરાતી ભાષાના પીઢ વ્યંગકાર-હાસ્ય લેખક સ્નેહી શ્રી હરનિશ જાનીનો મારા પર મૅસેજ આવ્યો કે “મારે વાત કરવી છે. ફોન કરશો..?” અને મેં ફોન કર્યો..થોડીક ઔપચારિક વાતો થઇ અને પછી એમણે કહ્યું: ” દેવિકાબહેન ધ્રુવને તમે ઓળખો છો..? ખૂબ સારા સર્જક છે અને એ હ્યુસ્ટન રહે છે…મારી એમની સાથે ગઈકાલે વાત થતી હતી અને એમાં તમારો ઉલ્લેખ થયો…..ઓગષ્ટ મહિનામાં દેવિકાબહેન ન્યૂજર્સી આવવાના છે અને જો એમનો રેડિયો ઇન્ટરવ્યૂ થઇ શકે તો હું એ બાબત તમને વાત કરીશ એવું મેં કહ્યું છે…”
“હા, દેવિકાબહેન નો ગઈકાલે રાત્રેજ મૅસેજ આવ્યો હતો એ પાંચમી ઓગષ્ટે અહીં આવવાના છે…અને મારે ઇન્ટરવ્યૂ માટે જરૂરી જે જોઈતું હતું એ એમણે મને મોકલી આપ્યું.”
હરનિશભાઈ થોડા અચંબામાં પડી ગયા અને કહ્યું:
“અરે વાહ…! આ બહેન તો ભારે ખંતીલા…!!! ચાલો સારું થયું તમારી એમની સાથે વાત થઇ ગઈ…પણ બહુજ સારા સર્જક છે અને આપ એમનો ઇન્ટરવ્યૂ ચોક્કસ કરજો.”
“હા…, અમે કરીશું એમનો ઇન્ટરવ્યૂ.” મેં જવાબ આપ્યો અને ત્યાં વાત પૂરી થઇ ગઈ.
પાંચમી ઓગષ્ટ નક્કી થઇ… નક્કી થયા પ્રમાણે દેવિકાબહેન બરોબર ૧૨.૧૫ વાગે આવી પહોંચ્યા સ્ટુડીઓમાં.
એમના પરિચયથી શરૂઆત થાય છે અમારા સાક્ષાત્કારની.
દેવિકા ધ્રુવ ગુજરાતી ડાયસ્પોરામાં સ્ત્રી સર્જકોમાં આગળ પડતું નામ.સરસ મજાની સર્જનાત્મક પ્રવૃત્તિ કરે. એમનાં ત્રણ કાવ્યસંગ્રહો પ્રકાશિત થયા છે જેમાં “શબ્દોને પાલવડે”, “અક્ષરને અજવાળે”, અને ત્રીજો તે હમણાં પ્રકાશિત થયેલો “ કલમને કરતાલે. એમની સૃજન વૈવિદ્યતા લોકાર્ષક બની છે અને સહેજેસહેજે ધ્યાન ખેંચે એવી છે. સર્જનમાં પ્રયોગશીલતા દેવિકાને ખૂબ ગમે અને અત્યંત નવીન પ્રકારનું પ્રયોગાત્મક સર્જન તે “શબ્દારંભે અક્ષર એક“ હેઠળ વૈવિદ્યસભર ૩૫ રચનાઓ એમણે કરી. દેવિકાનાં ગીતો અને છંદોબદ્ધ ગઝલો ખૂબ સરસ છે અને એમાંની કેટલીક સ્વરબદ્ધ થયેલી રચનાઓ એના શબ્દ અને સ્વરાંકન બંને દ્રષ્ટીએ ધ્યાનાકર્ષક બની છે. એમના કેટલાંક ઉત્તમ ગીતોનાં સ્વરાંકન તો આપણા ગુજરાતી સંગીતના શિરમોર એવા શ્રી ગૌરાંગ વ્યાસે કર્યા છે. દેવિકા ધ્રુવે એમની સર્જન કેડી માત્ર ગુજરાતી સાહિત્ય પુરતી મર્યાદિત નહિ રાખતાં એમણે અંગ્રેજી ભાષામાં પણ સર્જન કર્યું. એમના કાવ્યો અને ગઝલોમાં વિષયવૈવિધ્ય અને ભાવવૈવિધ્ય જોવા મળે છે. એમના દરેક શેરમાં ગજબની તાજગી જોવા મળે. જીવનને વિધાયક દ્રષ્ટિકોણથી જોવાનો એમનો અભિગમ એમની રચનાઓમાં દેખાય છે. નવાનવા રૂપકો અને ભાવ પ્રતીકોને પ્રયોજવા અને તે દ્વારા અભિવ્યક્ત થવાની દેવિકાબહેનની સૂઝ અનેરી છે. એમનાં સર્જનોમાં આસ્તિકતા…ઈશપ્રેમ, આધ્યાત્મિકતા, પ્રકૃતિપ્રેમ, લાગણીઓનો ધબકાર અને સંવેદનશીલતા ભારોભાર વર્તાય છે તો અત્યંત સરળ, સહજ, સચોટ અને સ્વસ્થ એમનું કથાનક વાચકને પોતાનું કથન હોવાની પ્રતીતિ કરાવે છે. એમનાં ગીતોમાં અને અન્ય રચનાઓમાં નિસર્ગ પ્રત્યેની એમની ચાહત અને જીવનની સચ્ચાઈ પ્રગટે છે. એમના સર્જનોમાં લયનાં માધુર્યનું પ્રાધાન્ય છે અને એ લયથી હિલ્લોળાતું એમનું કથન એ સાંભળનારને તરબતર કરી દે છે. પ્રણય, પ્રકૃતિ અને રાષ્ટ્રપ્રેમ અભિવ્યક્ત કરતી રચનાઓ અત્યંત લોકપ્રિય બની છે.
દેવિકાબહેન કહે છે કે સાહિત્ય એ જીવાતું જીવન છે અને જોવાતું જગત છે. એમને લેખન કૌશલ્ય એમના માં એ આરોપેલાં ગર્ભસંસ્કારોમાંથી મળ્યા. બાલ્યાવસ્થામાં દાદીમાએ કહેલી વાર્તાઓએ કલ્પનાશક્તિ ખીલવી. શાળાજીવન દરમ્યાન સાહિત્યપ્રેમી શિક્ષકોએ લેખન અને વાચનની પ્રવૃત્તિમાં પ્રોત્સાહન આપ્યું… નિસર્ગના કાવ્યો બાબતે એમણે કહ્યું કે શરૂઆતથી જ મને આપણા અગાઉના બધાજ કવિઓ વાંચવા ખૂબ ગમતા અને એમાંથી ચિત્તમાં ગ્રહાયેલું… અંકાયેલું બધુંજ કાળક્રમે જેમજેમ બધીજ અનુકુળતાઓ થતી ગઈ તેમતેમ કાગળ અને કલમના માધ્યમે પ્રગટ થવા માંડ્યું. સર્જક માટે સંવેદના જેટલી આવશ્યક છે એટલીજ આવશ્યકતા સજ્જતાની છે.

મારું એક વિધાન કે દેવિકા ધ્રુવનાં સર્જનમાં હકારાત્મક અભિગમ જોવા મળે છે તો એના સંદર્ભે એમનો જ આ શેર:

” જેવી મળી આ જિંદગી, જીવી જવાની હોય છે
સારી કે નરસી જે મળી, શણગારવાની હોય છે”

દેવિકાબહેન આપ હ્યુસ્ટનનું ગૌરવ છો અને સાહિત્ય સરિતા જેવી સંસ્થામાં પણ સાહિત્યિક પ્રવૃત્તિમાં આપ અગ્રેસર છો…
રેડિયો દિલ, છેલ છબીલો ગુજરાતી કાર્યક્રમના શ્રોતાઓ, કૌશિક અમીન તેમજ હું વિજય ઠક્કર આપને ખૂબખૂબ શુભકામનાઓ પાઠવીએ છીએ અને હજુ ઘણું સાહિત્યિક સર્જન આપ કરતાજ રહો એ આપની પાસેથી અપેક્ષિત છે.
***********
વિજય ઠક્કર
August 06,2017 @ 11.45 pm

શ્રાવણનો આ સરતો મહિનો..

શ્રાવણનો આ સરતો મહિનો, પણ ક્યાં છે સૌનો કાનો,

       ગોતી ગોતી થાકી આંખો, ના દેખાય યમૂનાનો  કાંઠો….

વસુદેવ ને દેવકી લઇને આવે જેલની યાદો,

       નંદ-જશોદા બાંધી બેઠા ક્યારનો મનમાં માળો, 

શોધી શોધી થાકી આંખો, ના દેખાય ગોકુળની  ગાયો….. 

       લાગણીઓ તો લળી લળીને રમવા  માંડી રાસો,

ઉજાગરાએ  માંડ્યો હવે, લો, રાતનો અહીં વાસો,

       ગોતી ગોતી થાકી આંખો, ના દેખાય મન-મંદિરનો માધો……

ખોટી મટકી, માખણ લઇને, ગોરસ વહેંચુ ઘાટો,

       નીકળ, છબીની બહાર હવે ને, તોડ પીડાની વાડો, 

શોધી શોધી થાકી આંખો, ના દેખાય  જશોદાનો જાયો….. 

       ખુબ મનાવું પ્રેમથી તુજને, રહે નહિ હવે આઘો,

છાને પગલે આવી આવી, સ્પર્શી લે સ્નેહથી વાંસો, 

       ખોળી ખોળી થાકી આંખો, ના દેખાય  વ્રજનો વ્હાલો;

શ્રાવણનો આ સરતો દાડો,પણ ક્યાં છે સૌનો કાનો,

       શોધી શોધી થાકી આંખો, ના મળતો  છેલછોગાળો….

જતું હોય છે…

ઘણી વાર ઘણું બધું ગમી જતું હોય છે.

બધી વાર બધું ય, ક્યાં મળી જતું હોય છે ?

 

ચહો કંઈ ને મળે કંઈ, એવું ઘણું લાગે ને
ન ધારેલું સપન, કદી ફળી જતું હોય છે!

 

નવું જૂનું અને જૂનું નવું થયે જાય છે.
અહીં કોઈ સમયને, ક્યાં કળી જતું હોય છે !

 

જે ચ્હેરો અરીસે હતો સદા, તે આજે નથી.
આ દર્પણ બચપણનું મ્હોં, ગળી જતું હોય છે.

 

કદી એવું બને, ભીતર કંઈ ને બ્‍હારે કંઈ,
સત્ય એમ અસત્ય થઈ, વળી જતું હોય છે.

 

રસદર્શન-૯

    ‘હવા પર લખી શકાય’-  શ્રી શોભિત દેસાઈ

૫ મે ૨૦૧૭ના રોજ હ્યુસ્ટનની ગુજરાતી સાહિત્ય સરિતામાં પ્રથમ વાર  શ્રી શોભિતભાઈ દેસાઇને સાંભળવાનો અવસર સાંપડ્યો.  તે સમયે મોટે ભાગે, મસ્તીથી સુંદરી અને શરાબની વાતો કરતા અને અભિનય કલાથી સૌને આંજી દેતા એક જલસાના જ્યોતિર્ધર તરીકેની છાપ મનમાં ઉપસી હતી. તે પછી તેમના તરફ્થી મળેલ “હવા પર લખી શકાય” એ ગઝલ સંગ્રહના પાનાઓ ઉપરછલ્લા ફેરવ્યા હતાં. આજે ફરી શાંત નીરવ પળોમાં એકી બેઠકે આખું યે પુસ્તક વાંચ્યું. જેમ જેમ વંચાતું ગયું, આનંદની માત્રા વધતી ગઈ. તેમના અભિનયથી અનેક ગણી વધુ આંતરિક સમૃધ્ધિ આ ગઝલોમાંથી સ્પર્શાતી ગઈ.

૧૧૯ પાનાના આ પુસ્તકમાં, અજબની મગરૂરી અને ખુમારીથી લખાયેલી પ્રસ્તાવનાથી માંડીને છેલ્લી ગઝલ “બેડો પાર લાગે છે મને” સુધી અનેકવિધ ભાવોનો સાગર લહેરાય છે. એમાં ઇશ્કે મિજાજીના શેર હોય કે, વૃક્ષોપનિષદના પાનાઓમાં પ્રકૃતિપ્રેમ છલકાતો હોય, જગતની કે વિધાતાની વિષમતા પરનો આક્રોશ હોય કે મદિરાના વિલાસી શેરો હોય પરંતુ એ બધાની વચ્ચે બહારથી નાસ્તિક જણાતા આ શાયરની ભિતરમાં  ઈશ્કે હકીકી, પયગમ્બરી સતત રમતી અને તરતી દેખાઈ આવે છે અને એ સંવેદના અવિરતપણે ગઝલપ્રેમ રૂપે લળી લળી ઢળે છે.

આજે આ સંપૂર્ણ કાવ્યસંગ્રહનો આસ્વાદ કરવાનું મન હોવા છતાં  માત્ર એક ગઝલ વિશે જ રસદર્શન કરીશ. તે પહેલાં  શ્રી શોભિતભાઈના જાણીતા શેરો સિવાયના, મને ખૂબ ગમેલાં નીચેના શેરોનો આનંદ લેવા જેવો છે.

  • ઝિલાતા હોય છે ત્યારે નથી જીરવાતા
    ગઝલના શેર તો પયગંબરીના ફૂલો છે!

  • નાગર ગઝલ લખે છે, ત્યજીને પ્રભાતિયાં
    કરતાલ,તાલ આપી રહી છે અઝાનને.

  • છો ઉછાળો બે અઢી ફૂટ ઊંચે એને આભમાં
    તો મરકે છે શિશુ,વિશ્વાસ એનું નામ છે.

  • જીવનમાંથી અમે છત્રી વગેરે હાંકી કાઢ્યાં છે.
    વહાવી વીજ, ભગવાને અમારા ફોટા પાડ્યા છે.

  • તું તો કેવળ ન્યોતોતો નદીઓથી
    ક્યાંથી લઈ આવ્યો ટલી ખારાશ.

  • સતત એના સ્મરણને કેન્દ્રમાં રહેવું ફાવે છે.
    બહુ જૂના ભ્રમણને કેન્દ્રમાં રહેવું ફાવે છે.

  • શબ્દો બિચારા ક્યાંથી તને વર્ણવી શકે?
    કંઈ શક્ય છે કહેવું?તું હોવાનું પર્વ છે.

  • ઝળહળતી માણસાઈ,અવતાર માનવી છે.
    ઈશ્વરને માનવાનો આધાર માનવી છે.

  • ક્ષીણ કપરા કાળમાં ઉંચકી લેશે તને,
    છાપ એક હોય,ઇશ્વર તો સદા મોજુદ છે.

  • અકલ્પનીય ખજાના મળી જવાના તને
    બહું સીધું છે જીવવું,સરળ બની તો જો!

  • અડું જરા તો આંગળીએથી સરી જતું અંધારું
    રેશમ લાગે જાડું એવી રાત હતી ખામોશ.

  • તન તાંબુ મઢેલું સજી ઝુલે છે રબારણ
    ચક્ડોળની હાટને ગજવામાં ભરી લઉં.

  • છે આમ તો ક્ષિતિજ પર પૂરબમાં આછું ટપકું
    ગાઢા તિમિરનું કિંતુ સૂર્યત્વ થઈ રહ્યું છે.

  • સૂરજ પહેલો ઉગ્યો,બ્રહ્માંડના અસ્તિત્વનો ત્યારે,
    બની ગઈ , પંખીઓએ જે ગાઈ હતી ભાષા.

  • અફીણી ઊંઘમાં વર્ષો સુધી ભાગીને જોયું મેં
    પરંતુ આખરે આવી ગઝલ,જાગીને જોયું મેં.

  • નિરાકાર થઈને ગગન ખૂંદવાનો મને ગર્વ છે બહુ હવા ઓળખે છે.
    સદાકાળ ચાહ્યું છે શુભ મેં ગઝલનું મને એટલે શ્રી સવા ઓળખે છે.

  • લખેલી લાગણીઓનો અહીં આભાર માનું છું.
    ગઝલ આવી પહેલાં માંડ સમજાઈ હતી ભાષા!

  • ધબકતા માનવોમાંથી ઇશ્વર શોધવા બેઠા.
    નવો જે મંત્ર આપે કલંદર શોધવા બેઠા.

  • તું,વગર આકારનો, સાકાર લાગે છે મને.
    પૂર્વજોના સહુ સ્મરણો તહેવાર લાગે છે મને.

ઉપરના બધા શેરોમાં વિવિધ વિચારો, અવનવા કલ્પનો સાથે વેરાયેલા પડ્યા છે. પણ મુખ્ય સૂર સંભળાય છે તે પરમ તરફની પ્રતિતીનો, વિશ્વાસનો, ગઝલની ગરિમાનો અને ભાષાના ગૌરવનો. બધાની વચ્ચે, પોતાને નરસિંહના વંશજ કહેતા નાગરની કલમે અવતરેલયમ્બર બનાવીએગઝલ મારા મનના માંડવે તોરણ સમ બની ગઈ.

પયમ્બર બનાવીએ..પાના નં ૩૩

મન ઈર્ષ્યા-દ્વેષ-રાગનું જોહર બનાવીએ
પૂજે મનુષ્યતા એ પયમ્બર બનાવીએ.

વિસ્મય સદાનું આંજી દઈ આંખમાં અને
છલકે કરુણા ફક્ત એ સરવર બનાવીએ.

નમણી અસીમતા જ મઢી હોય આમતેમ
છત હોય જેને આભની એ ઘર બનાવીએ.

વીણી વીણીને પૂર્વગ્રહો ફેંકીએ બધા,
સ્વીકારીએ તમામ, જીવન તર બનાવીએ.

દેખાડતા ન ફરીએ હથેળી કે કુંડળી,
પુરુષાર્થને જ ખુદનું મુકદ્દર બનાવીએ.
 

“હવા પર લખી શકાય”ના પાના નં ૩૩ ની ઉપરોક્ત ગઝલના મત્લામાં ઉચ્ચ વિષયનો ઉઘાડ અને આહવાહન આપતા કવિ કહે છે કે,

મન ઈર્ષ્યા-દ્વેષ-રાગનું જોહર બનાવીએ
પૂજે મનુષ્યતા એ પયગમ્બર બનાવીએ.

આંતર-મનને ચકાસવાની, એમાં રહેલી આસુરી વૃત્તિઓનો નાશ કરવાની, જોહર બનાવીને નાબૂદ કરવાની અને સાથે સાથે માનવતાની પૂજા કરે એવા પયગંબર બનવા,બનાવવાની સીધી વાત અહીં કરી છે. એ માટેના ઉપાયો અને રીતો પણ ધીરે ધીરે,સહજતાથી આગળના શેરોમાં વર્ણવ્યાં છે. સૈથી પ્રથમ તો કહે છે કે ‘આંખમાં વિસ્મય આંજીને’ એટલે કે શિશુ સહજ નિર્દોષતા અને નિર્દંશતાનો ગર્ભિત ઈશારો કર્યો છે. કરુણા છલકાવવાની છે,એટલું જ નહિ,”છત હોય જેને આભની એ ઘર બનાવીએ”. અહીં કોઈ નાના મોટાં મકાનની વાત નથી.આભની છત ક્યારે મળે ? જ્યારે તમે વિશ્વને ઘર બનાવો તો જ ને? અહીં કવિવર શ્રી ઉમાશંકર જોશીના “વ્યક્તિ મટી બનું વિશ્વ-માનવી”નો પડઘો પડતો સંભળાય છે.

ચોથા શેરમાં એ કહે છે કે, નાના, મોટાં, જેટલાં હોય તે બધા પૂર્વગ્રહોને વીણી વીણીને ફેંકી દઈ જીવનને જેવું છે તેવું સ્વીકારી,તરબતર કરીએ. આ નાની સૂની વાત નથી. જાત, જગત અને જીવનની વ્યથા અને વિષમતાઓને હટાવવાનો આક્રોશ છે,ઝંખના છે, તૈયારી પણ છે એ માટે . કેવી તૈયારી?

દેખાડતા ન ફરીએ હથેળી કે કુંડળી,
પુરુષાર્થને જ ખુદનું મુકદ્દર બનાવીએ.

અહીં વળી એક વધુ  સરસ વિષય છેડ્યો! પ્રારબ્ધ અને પુરુષાર્થનો, મહેનત અને મુકદ્દરનો, કિસ્મત અને કર્મનો..

માત્ર પાંચ જ શેરોની ટૂંકી બહરની આ ગઝલમાં કવિ શ્રી શોભિત દેસાઈએ ભિતરની વાચાને યોગ્ય શબ્દો પ્રયોજીને સુપેરે ઢંઢોળી છે. મહદ અંશે ઈશ્કે મિજાજીના આલાપ છેડતા અને મુશાયરામાં મંચ ગજાવતા આ રંગીન શાયર અનાયાસે  અહીં પયગંબરીના ફૂલો ધરી બેઠા છે જેનો આનંદ સહ સ્વીકાર છે. કારણ કે, સાંપ્રત સમયમાં આવા પોકારની જરૂરિયાત છે! “બનાવીએ” રદીફની સાથે ઘર,તર, સરવર  સઘળા કાફિયામાં સતત પયગંબરનો નાદ ઝીલાયો છે.  આવી ઉંચી ભાવના આલેખતી નરસિંહના વંશજની, ગઝલકાર શ્રી શોભિત દેસાઈની કલમને વંદન.

અસ્તુ…..

 

દેવિકા રાહુલ ધ્રુવ

જુલાઈ ૨૭,૨૦૧૭

 

 

રસદર્શન-૮

રસદર્શનઃ

“હું એવો દીવો શોધું છું”-ગઝલ –ડો.મહેશ રાવલ.

અણજોતી આડશ ઓગાળે હું એવો દીવો શોધું છું.
ઓજસ આવે સૌના ભાગે હું એવો દીવો શોધું છું.

ખૂણેખૂણો ખોલી મનનો હર મનને નિર્મળતા બક્ષે
વાણી વર્તનને અજવાળે, હું એવો દીવો શોધું છું.

ઈર્ષાનું બળકટ  કદરૂપું  અંધારું જે વિખરાવી દે
માણસ જ્યાં માણસને ભાળે હું એવો દીવો શોધું છું.

પારેવા જેવા હૈયાને સધિયારો દઈ સંભાળી લે,
અવઢવનો ઓછાયો ખાળે હું એવો દીવો શોધું છું.

અધકચરા છે જ્યાં સગપણ ત્યાં,વાદળ શંકાના ઘેરાશે
સંબંધોના સંશય બાળે હું એવો દીવો શોધું છું.

અંગત આંખે તરકટ આંજી તત્પર બેઠા છે તકવાદી
ખુદ્દારીથી સંકટ ખાળે હું એવો દીવો શોધું છું.

સાચું એ કાયમ સાચું ‘ને ખોટું એ ખોટું રે’વાનું,
એવી સમજણ  દે સરવાળે હું એવો દીવો શોધું છું.

( હ્યુસ્ટનની ગુ.સા.સ.ના  તેમના કાર્યક્રમ દરમ્યાન  મળેલ  ભેટ “ખરેખર” ગઝલ સંગ્રહમાંથી સાભાર ) 

ચાર ચાર દાયકાઓથી ગઝલ લખતા ડો. મહેશભાઈ રાવલની  ઉપરોકત ગઝલ એક અનોખું અજવાળું પાથરીને મનમાં ઝળહળી ગઈ.   સામાન્ય રીતે, નિજાનંદી ખુમારી અને અનોખા ઠાઠથી ચોટદાર લખતા ડો. મહેશભાઈ આમાં એક નાજુક ઉમદા વાત લઈને આવ્યા છે.

સોળ ગુરુવાળી બહેરમાં લખાયેલી આ ગઝલનો ઉઘાડ તો જુઓ? મત્લાના શેરમાં જ એ કહે  છે કે,
અણજોતી આડશ ઓગાળે હું એવો દીવો શોધું છું.
ઓજસ આવે સૌના ભાગે હું એવો દીવો શોધું છું.

દીવા તો સૌ રોજ કરે છે, સદીઓથી કરતા આવ્યા છે પણ આ દીવો રોજીંદો કરતાં કંઈક વિશેષ છે. જાતજાતના સઘળા અંતરાયો ઓગાળી નાખે અને સૌને અજવાળું મળે એવા દીવાની શોધ છે.જગતમાં જોયેલી,અનુભવેલી અનેક વિષમતાને,અંધકારને, મલિનતાને,સંશયોને  હટાવવાની વાત આગળના ત્રણ શેરોમાં વ્યક્ત થાય છે.
માનવ મનના ખૂણે ખૂણામાં જાતજાતના જે કચરા ભરાતા રહે છે તેને, અને તે કારણે વાણી –વર્તનમાં જે  કાળાશ જામતી જાય છે તેને અજવાળતા દીવાની ઝંખના વ્યક્ત કરી છે. માણસની આસુરી વૃત્તિઓ જેવી ઈર્ષાને કારણે ઊભા થતાં કદરૂપા અંધારાને મિટાવી માણસ માણસને સાચી રીતે ઓળખે એવી સુંદર સૂફી વાત આગળના શેરમાં છતી થાય છે. એવું કંઈક બને તો જ કોઈ ગભરુની ઓથે ઉભા રહેવાની તૈયારી પણ થાય ને? જુઓ  હૈયાની સંવેદના કેવા મૃદુ શબ્દોમાં ગૂંથાઈ છે?

“પારેવા જેવા હૈયાને સધિયારો દઈ સંભાળી લે,
અવઢવનો ઓછાયો ખાળે હું એવો દીવો શોધું છું.”

ક્રમે ક્રમે કવિ આ જ વિષયને વિકસાવતા આગળ કહે છે કે, સંબંધોમાં કેટકેટલા સંશયોના વાદળો ઘેરાતા હોય છે તેને પણ બાળવાની જરૂર છે. સગપણ અને સંબંધના વિષયમાં  પણ  તકવાદીનો ક્યાં તોટો છે? સહજ કરેલો આ અછડતો ઉલ્લેખ, આંખે તરકટના પાટા બાંધી બેઠેલ ધૃતરાષ્ટ્રની અને એવા અનેક તકવાદીની કથાઓનું સ્મરણ કરાવી દે છે. એક જ શેરમાં વિચારનું વિશાળ ફલક  ભાવકના મનમાં વિસ્તારી આપવાનું  સરસ કવિકર્મ અહીં અનુભવાય છે.

છેલ્લે મક્તાના શેરમાં ડો.મહેશભાઈની અસલ ‘મિજાજે બયાં’ તાદૃશ થાય છે. સભામાં ઉભેલા અને પ્રેક્ષકોને હાથના એક ઝટકાથી જાણે ભારપૂર્વક કહેતા દેખાય છે કે, સાંભળો..
“સાચું એ કાયમ સાચું ‘ને ખોટું એ ખોટું  રે’વાનું…. આમાં કોઈ બાંધ છોડ નો હાલે..હોં…પણ મારા વહાલા, સમજો જરા..મારે જે કહેવું છે તે એ કે,

”એવી સમજણ દે સરવાળે, હું એવો દીવો શોધું છું.”

 વાહ..કેટલી ઉમદા વાત? આવા દીવાની તો આશકા લેવી જ પડે. જેને આવી સમજણ  આવી ગઈ હોય તે જ આ લખી શકે અને એટલે જ  અહીં એમનો એક બીજો શેર યાદ આવ્યા વગર રહેતો નથી  કે,

જાત ઝળહળ હોય તો ઝાંખુ કશું હોતું નથી.
તું તને વિસ્તાર તો આઘું કશું હોતું નથી.

ખુબ જ સીધા, સાદા, સમજાઈ જાય એવા શબ્દોમાં સહજતાથી છતાં મક્કમતાપણે કહેવાયેલી ઊંચી વાત મનને તરત જ સ્પર્શી અને ઠસી જાય છે. શબ્દેશબ્દની ઉચિત પસંદગી, ભાવને અનુરૂપ છંદ અને  ઝીણી ગૂંથણી એમને મોખરાના ગઝલકારોની હરોળમાં મૂકી દે છે એમાં કોઈ બેમત નથી.

શ્રી અમૃત ‘ઘાયલ’ના આશીર્વાદ અને  જનાબ કૈલાસ પંડિતની ગઝલમાંથી પ્રેરણા પામનાર ડો.મહેશભાઈની  વિકસેલી અને કસાયેલી કલમને સો સો સલામ..