સંગ્રહ

ખુશનસીબ છે…

એક અમેરિકન મિત્રના ૧૦૪ વર્ષના મા છે. નામ એમનું મીસીસ ફ્રાન્સીસ. મનથી યુવાન છે.

તેમણે પોતાના જન્મદિવસે બહોળા પરિવારની સમક્ષ એક મનનીય અને પ્રેરણારૂપ કવિતા અંગ્રેજીમાં રજૂ કરી.

“વૃધ્ધાવસ્થા  આશીર્વાદ  કે અભિશાપ?” એ વિષય પર ચાલતી ચર્ચાઓના જવાબ રૂપે આ રચના ખૂબ ગમી ગઈ.

તેનો ભાવાનુવાદ જરા જરા ફેરફાર સાથે ગુજરાતીમાં પ્રસ્તૂત છે.

ખુશનસીબ છે….

તે, જે મારા ડગમગતા પગ અને થરથરતા હાથને સમજે છે,
મારા માંડ સાંભળતા કાનને, એની ક્ષીણતાને ઓળખે છે.
ને મારી આંખની ઝાંખપ અને ધીરા પડતાં જતાં મનને જાણે છે.

ભાગ્યશાળી છે…

તે, જે મારા હાથમાંથી ઢોળાતી ચહાને ‘જોઈ ન જોઈ’ કરી લે છે,
પ્રસન્ન ચહેરે મારી સાથે બે ઘડી વાત કરવા બેસે છે.
ને મારી કાલની યાદોને જીવંત કરવાની કલા દાખવે છે.

ધન્ય ધન્ય છે…

તે, જે કદી કહેતા નથી “આ વાત તમે આજે બે વાર કહી!”
અનુભૂતિ કરાવે છે કે તે મને ચાહે છે અને માનથી જુએ છે.
ને મારી આ સફરના છેલ્લાં દિવસોને સન્માનથી સભર બનાવે છે.

નસીબદાર છો તમે…..ધન્ય છું હું…આશીર્વાદ દઉં છું…

મૂળ કવિતાઃ Original poem…

હ્રદયનો આસવ…

શબ્દ બ્રહ્મ છે, ભીતરનો અભિગમ છે.
એ અવિનાશી અક્ષરોનો અર્ક છે.
શબ્દ સાહિત્ય રચે છે ને સંગીત સર્જે છે,
એ ચિત્રાંકન, શિલ્પ અને નર્તન કરે છે.
શબ્દ કલાના હર રુપની સરગમ છે.
એ વિચારોની પાંખ છે, ચિંતનની આંખ છે.
શબ્દ મનનો ઉમંગ છે, અંતરનો તરંગ છે,
એ અભિવ્યક્તિનું અંગ છે, અનુભૂતિનો રંગ છે.
શબ્દમાં આભની ઉંચાઇ ને સાગરની ગહરાઇ છે.
એમાં સૂરજનું તેજ છે ને ચંદ્રનું હેત છે.
શબ્દ વિશ્વનો વ્યવહાર છે, વાણીનો શણગાર છે.
એ મનોવ્યાપાર છેહૈયાનો ધબકાર છે.
શબ્દ શ્વાસનો ઝંકાર છે ને મૌનનો ૐકાર છે.
એ અરમાનોની ઓઢણી છે,
 આશાઓની રોશની છે.
શબ્દ અહમથી સોહમની યાત્રા ને
 ઈષ્ટની આરાધના છે.
એ વૈખરી, મધ્યમા, પશ્યંતી,અને પરા છે.
શબ્દ હ્રદયનો આસવ છે ને પવિત્ર પ્રેમનો પાલવ છે.

Continue reading

ઉડાન

%e0%aa%89%e0%aa%a1%e0%aa%be%e0%aa%a8

પતંગ

વિશ્વના આકાશમાં,

ચગતા પતંગ જેવા આપણે.

કોઈ ફૂદડી,કોઈ ઘેંશિયો,

કોઈ જહાજ,કોઈ પાવલો.

હવા મુજબ,

કમાન અને કિન્નારને,

શૂન્ય/એકના માપથી

સ્થિર કરી, દોરીના સહારે,

ખરી ઉડાન કરીએ છીએ ખરા?

કદીક પવન સ્થિર,કદીક ભારે,

હળવેથી સહેલ ખાઓ,

કે ખેંચમખેંચ  કરો.

પણ ઊંચે જઈ, ન કપાય

કે કોઈથી ન મપાય,

છતાં સૌથી વખણાય,

એવી ઉડાન કરીએ છીએ ખરા?

બારી બારણાં વિનાની નિશાળ.

બારી બારણાં વિનાની નિશાળ.
એક મોટાં ખુલ્લાં વર્ગમાં
બધાં ભણી રહ્યાં છે..
શિક્ષક વર્ગમાં આવતા નથી,
છતાં બહું બધું ભણાવે છે!
હોમવર્ક આપતાં નથી.
સીધી પરીક્ષા જ લે છે.
બહું ઓછાને પાસ કરે છે
ને બહું વધારે જણને,
શિક્ષા કરે છે!
આપણા બધાનો આ શિક્ષક
કોઈએ જોયો છે? ના?
કંઈ વાંધો નહિ.
વર્ગમાં શાંતિથી અને ધ્યાનથી સાંભળજો ને!
બંધ આંખે પણ,
એના હાથે પાસ થતા
જોઈ શકાશે..

 

નવું વર્ષ-૨૦૧૭


2017

નવું વર્ષતો એક દિવસ આવે છે, પણ નવો દિવસ તો રોજ આવે છે.

ચાલો ને, રોજ નવા વર્ષની જેમ સારા સારા સંકલ્પો કરીએ?

ચાલો ને, રોજ અમી ભરેલી મીઠાશથી મળીએ?

 

નવું વર્ષતો માત્ર નંબર બદલે છે, પણ નવો દિવસ તો દ્રષ્ટિ બદલે છે.

ચાલો ને, રોજ જીવનની રીત ખુલ્લી આંખે સમજીએ?

ચાલો ને, રોજ પંખીની જેમ સહજ પણે વિહરીએ?

 

નવું વર્ષતો વર્ષોથી ફર્યા કરે છે, પણ નવો દિવસ તો રોજ પ્રકાશે છે.

ચાલો ને, રોજ સૂરજની જેમ અવિરત ઊગતા જઈએ?

ચાલો ને, રોજ અંતરથી સાચા ઝળહળતા રહીએ?

પડછાયો…

shadowThe Shadow_અંગ્રેજ કવિ શ્રી Walter de la Mare ની કવિતાનો ભાવાનુવાદ..

સૂરજના છેલ્લાં કિરણો ઢળે,
ને જગત આખું યે
રાતના દરિયામાં ડૂબે;
ત્યારે ઉપર ઊંચે એક મોટો,
ગોળ ચંદ્ર તરે છે.
એના ઉછીના લીધેલા તેજથી,
પથરા,ઘાસ, તરણું,
ઝીણામાં ઝીણું તણખલું
નજરમાં આવે તે સઘળું,
ચમકાવી ધૂએ છે.

ધીરા પગલે હું,
શ્વેત,ચોક્ખી દિવાલ પાસે જાઉં છું.
જ્યાં મારો એક અંગત સંગ
રાહ જોતો ઉભો હોય છે.
એક અનુચર….
શાંત, અક્કડ અને ઉત્તેજક.
હું જે કાંઈ કરું,
બધું જ તે કરે છે!
બિલ્લીથી વધુ ચૂપકીદીથી
મને અનુસરે છે.
મારી ચાલ, અંગભંગ,
આકાર, દેખાવ…
હું વળું કે ફરું,
ભાખોડિયા ભરું કે શિકારીની જેમ ઘૂમું.
બધું જ એ ચાલાકીથી કરે.
ચંદ્રના અજવાળે અને ઘુવડના સંગીત સાથે!

શીશ્શ…હું ધીરો ઈશારો કરું.
આવ, આવ..કોઈ જવાબ ન મળે..
એ અંધ અને મૂંગો છે.
હા, અંધ અને મૂંગો… પડછાયો…
ને જ્યારે હું જઈશ ત્યારે,
આ દિવાલ ખાલી,શૂન્ય,
સફેદ બરફ જેવી રહી જશે!!!!

****************************************

મૂળ ઈંગ્લીશમાં કવિતા-Walter de la Mare

When the last of gloaming’s gone, 
When the world is drowned in Night, 
Then swims up the great round Moon, 
Washing with her borrowed light 
Twig, stone, grass-blade — pin-point bright — 
Every tinest thing in sight. 

Then, on tiptoe, 
Off go I 
To a white-washed 
Wall near by, 
Where, for secret 
Company 
My small shadow 
Waits for me. 

Still and stark, 
Or stirring — so , 
All I’m doing 
He’ll do too. 
Quieter than 
A cat he mocks 
My walks, my gestures, 
Clothes and looks. 

I twist and turn, 
I creep, I prowl, 
Likewise does he, 
The crafty soul, 
The Moon for lamp, 
And for music, owl. 

” Sst! ” I whisper, 
” Shadow, come!” 
No answer: 
He is blind and dumb. 
Blind and dumb, 
And when I go, 
The wall will stand empty, 
White as snow.