તેજસ્વી યુવા-પ્રતિભાનું મંત્રમુગ્ધ વક્તવ્ય..બેઠક નં.૨૦૯ –

૨૦ વર્ષના ગુજરાતી સાહિત્ય સરિતા, હ્યુસ્ટનના ઈતિહાસમાં પ્રથમ વખત એક તેજસ્વી યુવા-પ્રતિભાનું મંત્રમુગ્ધ વક્તવ્ય.

અહેવાલઃ નવીન બેંકરઃ
સંપાદન અને સંકલનઃ દેવિકા ધ્રુવ

  જૂનશનિવારે સવારે ૧૦ વાગે પ્રમુખ શ્રીમતી શૈલાબહેન મુન્શાએ સરસ્વતી વંદનાથી બેઠક નં ૨૦૯ની શરૂઆત કરી.

પ્રથમ દોરમાં કવિનામની અંતાક્ષરીની રજૂઆત કરીને દેવિકાબહેન અને શૈલાબહેને સામસામે માહોલ સજાવ્યો. તે પછી તરત જ ૧૦ સભ્યોએ વારાફરતી મૂળાક્ષરોના ક્રમ પ્રમાણે સુંદર રીતે ગીતની પંક્તિઓ કે ગઝલના શેર રજૂ કર્યા.  મુખ્યત્વે તેમાં ગઝલકાર નાઝિર દેખૈયા, બેફામ,શેખાદમ આબુવાલા,અમર પાલનપુરી, ‘કામિલ’ વટવા, અદમ ટંકારવી, ગની દહીંવાલા, ગુલામ અબ્બાસ,સૌમ્ય જોશી, રશ્મિ શાહ,રાજેશ વ્યાસના શેર હતા તો કવિ શ્રી ઉમાશંકર જોશી, નરસિંહ મહેતા,જગદીશ જોશી, બાલમુકુંદ દવે, વિનોદ જોશી,અવિનાશ વ્યાસ,રમેશ ગુપ્તા, ચીમનલાલ જોશી,ધીરુબહેન પટેલ વગેરેના ગીતની પંક્તિઓ અને મુનિ ચિત્રભાનુની પ્રાર્થના પંક્તિ પણ રજૂ કરવામાં આવી હતી.

ભાગ લેનાર સંસ્થાના સભ્યો અનુક્રમે ઈન્દુબહેન શાહફતેહ અલીભાઈ ચતુરભાવનાબહેન દેસાઈપ્રકાશભાઈ અને ભારતીબહેન મજમુદાર, શૈલાબહેન અને પ્રશાંત મુન્શા,રક્ષાબહેન પટેલ,જનાર્દનભાઈ શાસ્ત્રી અને દેવિકાબહેન ધ્રુવ હતાખૂબી  હતી કે દરેક પંક્તિઓની સાથે તેમના રચનાકારના નામો બોલવામાં આવતા હતાકેટલાંક સભ્યોએ ગાઈને પંક્તિઓ રજૂ કરી હતી.

         
ફોટો સૌજન્યઃ  સૈદ પઠાણ/ફતેહ અલીભાઈ ચતુર.

ત્યારબાદ  શ્રી મનસુખ વાઘેલા, પ્રદીપભાઈ બ્રહ્મભટ્ટજનાર્દનભાઈ વગેરેએ  પદ્યરચનાઓ રજૂ કરી હતીસાહિત્યના  વાતાવરણમાં એક જુદો  અને નવો રંગ હતો.

બેઠકના બીજા દોરમાં દેવિકાબહેને  રાધા મહેતાનો પરિચય આપી, આકાશી માંડવેથી હ્યુસ્ટનના આંગણે પધારેલ આમંત્રિત મહેમાનનું શબ્દોના કંકુ-ચોખાથી તુલસીક્યારાની જેમ સ્વાગત કર્યું અને સૌ સભ્યોએ આંખના અમીથી રાધા મહેતાને આવકાર આપ્યો. જુનાગઢની માત્ર બાવીસ વર્ષની યુવાન વિદ્વાન, ચિંતકઅસ્ખલિત વાણીપ્રવાહ ધરાવતી અને સાત સાત ભાષાઓ જાણતી બહેનેગુજરાતી અને સંસ્કૃત ભાષા વિશે જે વાતો કરી એ અદભૂત હતી.

 પ્રારંભમાં તેમણે ગુજરાતી સાહિત્ય એ માત્ર સરિતા જ નથીપણ સાગર છે. વિશાળ જળનિધિ છે એમ કહી તેમાં મળેલ અનેકવિધ સાહિત્ય અને સાહિત્યકારોની વિશેષતા અને મહત્તાને તેમની સમય-રેખા મુજબ જુદા જુદા તારકોના રૂપક દ્વારા મુક્તમને વર્ણવી. સંસ્કૃત-સાહિત્ય મુજબ  वाक्यंरसात्मकं काव्यं એમ જણાવી ‘જેમાં રસનિષ્પત્તિ થાય એ બધું જ સાહિત્ય’ કહી ગુજરાતી ભાષા કેટલી સમૃદ્ધ છે એની વાતો કરતાંવેદઉપનિષદોનરસિંહના પદોઅખાની વાણીજોડકણાંમુન્શીનું પાત્રાલેખન, ‘પૃથ્વી વલ્લભ’ પુસ્તકની એમના પર અસરકાકાસાહેબ કાલેલકર અને ફાધર વાલેસના સંસ્મરણોતારક મહેતાના બધા જ પાત્રોનો પરિચયજ્યોતિન્દ્ર દવેનું હાસ્ય, ‘અકુપાર’ ના લેખક ધ્રુવદાદાની વાતમેઘાણીનો કસુંબલ રંગસૌરાષ્ટ્રના ખમીર અને ખુમારીની વાતોગુજરાતી ભાષાનું સંત સાહિત્યવેદવેદાંતસાંખ્યનો નિચોડ,  મરીઝઘાયલ અને રમેશ પારેખની રચનાઓ, ‘પ્રખ્યાત રચના ‘મોર બની થનગાટ કરેનું રસદર્શનપોતાના અસ્ખલિત વાણીપ્રવાહમાં. શ્રોતાઓ સામેથી નજર હઠાવ્યા વગરએટલી અદભુત રીતે રજૂ કર્યું કે શ્રોતાઓ મંત્રમુગ્ધ થઈ ગયા હતા.

પોતાના વક્તવ્યના ઉત્તરાર્ધમાં સંસ્કૃત સાહિત્યમાં કવિ કાલિદાસ અને શાકુંતલની વાતો કરતાં દુષ્યંત અને શકુંતલાના પરિચયથી માંડીને તેમના પ્રણયની રસિક વાતોશકુંતલાએની પ્રિયસખીઓ પ્રિયંવદા અને અનસુયાની વાતચીતદુષ્યંત અને ભરતનું મિલનએટલું આબેહુબ અને ચિત્રાત્મક રીતે રજૂ કર્યું કે કાલિદાસને પ્રણય અને પ્રકૃતિના શ્રેષ્ઠ કવિ કેમ કહે છે એ સૌને દાખલા સહિત ઊંડાણથી જાણવા મળ્યું.

 સમય ક્યાં સરી ગયો તેના ભાન વગરક્શું યે ચૂક્યા વગર સૌ એક ચિત્તે સાંભળી રહ્યા હતા અને  વાક્પ્રવાહમાં રસતરબોળ  હતાઆવા દ્રશ્યો ભાગ્યે  જોવા મળતા હોય છે.  ધન્યતાના ભાવ સાથે સભાજનોએ ઊભા થઈ બહેન રાધાના વક્તવ્યને વધાવ્યું અને ડીજીટલી એક સન્માન પત્ર એનાયત કર્યુતે પછી થોડી મિનિટ વાર્તાલાપ પણ થયોસૌના આભાર સાથે સભાનું સમાપન કરવામાં આવ્યું.

આ અહેવાલનો સંપૂર્ણ વિડિયો ઝૂમ પરથી લઈને યુટ્યુબ પર  અહીં https://www.youtube.com/ GSS bethak 209 ઉપલબ્ધ કરી આપવા માટે અને  આખા કાર્યક્રમના નેપથ્યમાં રહી સતત કાર્યરત રહેનાર શ્રી વિશાલ મોણપરાને  ખૂબ અભિનંદન. બેઠકના ફોટા અને વિડિયો પોતપોતાની રીતે રેકોર્ડ કરવાની જહેમત માટે શ્રી જયંતભાઈ પટેલ, ભારતીબહેન મજમુદાર, ફતેહ અલીભાઈ અને શ્રી સૈદ પઠાણને પણ કામગીરી બદલ ધન્યવાદ. 

અત્રે સંસ્થાના આદ્ય સ્થાપક શ્રી દીપકભાઈ ભટ્ટનો પ્રતિભાવ ઉલ્લેખનીય છે.

“Radha was superb and her talk was fascinating.  What she has mastered is unbelievable. She weaved many topics in a piece of fabric just like a spectrum of a rainbow and moved smoothly like a serpent touching many corners of a nest.  I was completely mesmerized by her vast knowledge in many areas and all at this young age !!!  I was very impressed that she knew about ભારતિય દર્શનો – દ્વૈતવાદ, અદ્વૈતવાદ and their variations by different આચાર્યો.  This is a very deep subject and not very many people even know about them.  I was very pleased when she talked a little about Munshi’s work (especially પૃથ્વીવલ્લભ)  and Meghani (especially ચારણ કન્યા).

Her narration on Shakuntala was excellent – very vivid and lucid. I found she is even better than many Ph.D. holders. She is a beacon of Gujarati language and an inspiration to all generations. Being an extraordinary orator, she presents the material in such a beautiful manner that a listener enjoys every moment of her talk.  She is blessed. “

 અને બોસ્ટનથી જાણીતા લેખિકા શ્રીમતી રાજુલબહેન કૌશિક લખે છેઃ

“હ્યુસ્ટન સાહિત્ય સરિતાની આ મીટિંગમાં જૂનાગઢના રાધા મહેતા મહેમાન વક્તા હતા. સાવ નાની ૨૨ વર્ષની ઉંમરે ગુજરાતી જ નહીં સંસ્કૃત સાહિત્યને પણ એમની નજરે ઓળખ કરાવી અને ૫૨, ૬૨ કે ૭૨ વર્ષના શ્રોતાઓ પણ મુગ્ધતાથી એમને સાંભળતા જ રહ્યા.

રાધા મહેતાએ જે રીતે કનૈયાલાલ મુનશી, ઝવેરચંદ મેઘાણીની કૃતિઓની વાત કરી એ સાંભળીએ તો એવું લાગે કે સાચે જ સાહિત્ય સમજવાની સાથે પચાવ્યું છે.

કનૈયાલાલ મુનશીના પૃથ્વીવલ્લભની વાત કરે ત્યારે રાધા મહેતાના અવાજનો રણકો એવો લાગે કે જાણે એમની સામે જ માલવપતિ મુંજ હાજર છે અને મૃણાલવતીની જેમ જ એ મુંજની આભા અને પ્રભાવના કેફથી અંજાયેલા છે. એ મેઘાણીની ચારણ કન્યાની એ વાત કરે તો એવું લાગે કે જાણે ચૌદ વર્ષની ચારણ કન્યા બનીને એ જ પેલા સાવજને પડકારતા ના હોય!

અરે ! તારક મહેતાના ઉલટા ચશ્માના પાત્રોની પણ એવી રીતે વાત કરે, ચાલીમાં રહેતા પાત્રોનો પરિચય એવી રીતે આપે કે જાણે એ સૌ સાથે એમને રોજે રોજની ઉઠક બેઠકનો કે મળવાનો સંબંધ ન હોય !

અને કાલિદાસ રચિત અભિજ્ઞાન શાંકુતલ વિશે તો એવી રીતે વાત કરી કે આપણી નજર સામે આખેઆખો કણ્વ ઋષિનો આશ્રમ તરવરે. સખીઓ સાથે આનંદ-પ્રમોદ કરતી શકુંતલા, ત્યાં ઉગેલો જ્યોત્સનાનો છોડ, એ છોડની સુગંધે આકર્ષાઈને આવેલો ભ્રમર અને એ ભ્રમરનું શકુંતલાના ઓષ્ઠ સુધી પહોંચવું, વૃક્ષના ટેકે ઊભા રહીને દુષ્યંતનું આ દ્રશ્યપાન કરવું, શકુંતલા-દુષ્યંતના મનમાં ઉદ્ભવેલો પ્રેમનો આવિર્ભાવ, દુષ્યંતનું શકુંતલાને ભૂલી જવાથી માંડીને પુનઃમિલન સુધી વાતોથી એ એવી તો રસપ્રદ રીતે રજૂ કરે કે સૌ રસતરબોળ થઈને સાંભળ્યા જ કરે.

આ બધી કૃતિઓથી આપણે સૌ પરિચિત છીએ પણ રાધા મહેતાએ એમના શબ્દો, એમના અસ્ખલિત વાણીપ્રવાહથી એ સમયે એવું તો અનોખું ભાવ વિશ્વ રચ્યું કે શ્રોતાઓને સમય અવધિ ક્યારે પૂરી થઈ એનો અંદેશો ન રહ્યો.

રાધા મહેતાનો પરિચય આપતા દેવિકાબેને કહ્યું એમની વાતો પરથી એમ લાગે કે એ સાહિત્યનો ઉચ્ચતમ આભ્યાસ તો કરે જ છે પણ સાથે સાથે સાહિત્યના સત્વને સમગ્રતયા આત્મસાત કરવાનો એ સતત પ્રયાસ કરતા રહે છે. ઉંમર સાવ નાની હોવા છતાં એમના જ્ઞાનના લીધે મનથી માન આપી દેવાય એવી એમની આંતરિક આભા છે. આવી આભા ધરાવતા રાધા મહેતાને માણવાની તક મળી એના માટે હ્યુસ્ટન સાહિત્ય સરિતાનો આભાર તો માનવો જ રહ્યો.”

ગુજરાતી સાહિત્ય સરિતાહ્યુસ્ટને યોજેલ  એક અભૂતપૂર્વ બેઠક હતી. આવી તેજસ્વી વ્યક્તિને આમંત્રણ આપી અત્રે સૌને લાભ આપવા બદલ સમિતિના સર્વે સભ્યોને ખોબો ભરીને દરિયા જેટલાં ધન્યવાદ.

લેખનઃ નવીન બેંકર
 સંપાદન અને સંકલનઃ દેવિકા ધ્રુવ

2 thoughts on “તેજસ્વી યુવા-પ્રતિભાનું મંત્રમુગ્ધ વક્તવ્ય..બેઠક નં.૨૦૯ –

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s