પત્ર નં ૪૮.. નવે.૨૬ ‘૧૬

કલમ-૨શનિવારની સવાર

પ્રિય દેવી,

 કેરેબિયન ક્રુઝમાંથી પાછી આવી ગઈ અને સાવ બે અંતિમ છેડાની ઋતુનો અનુભવ લઉં છું. આવ્યા તે દિવસથી વરસાદી ઝરમર ઝરમર અને ગોરંભાયેલા આકાશ નીચે ફરી જીવનની રફતારમાં ગોઠવાઈ ગઈ. આ દેશમાં આવ્યે ૪૮ ૪૮ વર્ષ થયા, દેવી, તો ય હજી આવું મૂંઝાતું-ગ્રે વાતાવરણ જોઈને એવું થાય કે મન મૂકીને કેમ વરસતો નથી?

કુદરતની સાવ નજીક રહીને શું અનુભવ્યું તે કહેવા માટે કદાચ શબ્દો ઓછા પડે! નજર પહોંચે ત્યાં સુધી પાણી જ પાણી અને છેવાડે ક્ષિતિજ અને ક્ષિતિજ પર ક્યારેક આંખો આંજી દેતો સૂર્ય હોય તો ક્યારેક ધોળા-ધોળા તો વળી ક્યારેક કાળા ડિબાંગ વાદળોનાં ટોળે ટોળાં ઉમટી આવે! અને સૌથી વધુ જોવાનું તો ગમે આકાશનું પ્રતિબિંબ ઝીલતો સમુદ્ર. પાણીના બદલાતાં રંગો જોઈને મન તરબતર થઈ જાય! ક્રુઝમાં જ્યારે ‘સી ડે’ હોય ત્યારે આખો ને આખો દિવસ બસ પૃથ્વીના ત્રીજા ભાગમાં તરતા રહેવાનું અને જરાય ભીંજાવાનું નહીં! એ સમય દરમ્યાન ક્રુઝ પર એટલી બધી પ્રવૃત્તિઓ ચાલતી હોય પરંતુ મને એનું જરાય આકર્ષણ નહી એટલે મેં તો સમુદ્રને મનભર માણ્યો છે. સાથે મારું ગમતું સંગીત અને ભેગી લઈ ગઈ હતી કાજલ ઓઝાની ‘પૂર્ણ અપૂર્ણ’. સાચે જ દેવી, ઘણા સમય પછી રીલેક્સ થતાં શીખી. તને કદાચ થશે કે વળી રીલેક્સ થવાનું કાંઈ શીખવાનું હોય? પરંતુ મારા પૂરતું હું કહી શકું કે એક સમય એવો હતો કે સ્કુલ-કોલેજની પરિક્ષાઓ પતી નથી ને નવલકથાના થોકડાં લાયબ્રેરીમાંથી લઈ આવું. પછી કલાકો સુધી વાંચવું અને ભાઈઓ સાથે રમવું એવા બિન્દાસ જીવનમાંથી ધીમે ધીમે સંસારની અંદર એવી તો ગૂંથાઈ ગઈ હતી કે રીલેક્સ થવાનું ભૂલી ગઈ હતી. કોઈને કોઈ ચિંતા વગર જાણે જીવન આગળ જ વધતું ન્હોતું!

આઠ આર્યલેંડ પર ફર્યાં. કેરેબિયન લોકો ખૂબ જ સરળ લાગ્યા. કુદરત અહીં મન મૂકીને વિસ્તરી છે. જ્યાં નજર પડે ત્યાં લીલુંછમ! બધાં જ ફળોનાં છોડ/ઝાડ પણ ઈન્ડિયા કરતાં મોટાં દેખાય. પરંતુ સૌથી વધુ વાત કરવાનું મન થાય છે, દેવી, તે એ કે મેં ત્યાં ‘લજામણી’ જોઈ!! માનવીય સ્પર્શે સંકોચાઈ જાય પરંતુ કુદરતના સ્પર્શે ચારે તરફ પથરાઈ જાય! અદ્‍ભૂત રોમાંચ થયો એ જોઈને! ભારેલા અગ્નિ જેવા લાવાને લીધે ખદબદતું પાણી જોયું અને હજુ ય ક્યાં ક્યાંકથી જમીનમાંથી વરાળ નીકળતી જોઈ.

આકાશ જોયું, પાણી જોયું, ક્રોધિત ધરતીનું સ્વરૂપ જોયું અને અંતે સમુદ્રને તળીયે જઈને ત્યાંના જગતમાં થોડીકવાર માટે ડોકિયું કર્યું. આ જોવાનો રોમાંચ પણ અવર્ણનીય રહ્યો. જ્યાં એક વખત જમીન હશે તેને પાણીમાં જોવી અને જ્યાં એક સમયે પાણી હતું એ પૃથ્વી પર શ્વાસ લેવાનો રોમાંચ જ….સમજ નથી પડતી કયા શબ્દોમાં એને વર્ણવું.

ચાલ, હવે મારું પ્રવાસ વર્ણન અટકાવીને તારા પત્ર તરફ વળું.

તેં પણ જાણ્યે-અજાણ્યે સર્જન અને સંવેદનાની વાત કરી એની જ મેં ઉપરનાં મારા પ્રવાસ વર્ણનમાં પૂર્તી કરીને!

ફળ કે ફૂલનાં બીજ વાવીને આપણે છૂટ્ટાં, પછી ધરતી એને ઉછેરે. હા, તેં કહ્યું તેમ ક્યારેક ખાતર આપીને કે જીવાતથી બચાવવા માનવીય સ્પર્શ આપવો પડે એ ખરું. મને એ વાંચી એવો એક વિચાર આવ્યો કે આપણે બીજ નાંખીને નિમિત્ત માત્ર બનીએ છીએ તો પણ જો રોજ એનો વિકાસ જોવાનો આનંદ થાય છે તેમ આપણું સર્જન કરી સર્જનહાર આપણો વિકાસ જોઈને પણ પોરસાતો જ હશે ને? અને જ્યારે એના આપેલા જીવનને અમર્યાદ ઈચ્છાઓ, માત્ર શારીરિક સુખ, નકારાત્મક જીવન અને અવગુણોની જીવાત લાગી ગઈ હોય ત્યારે એને કેવું થતું હશે? એના સંદર્ભમાં હમણાં આ પત્ર લખું છું ત્યારે જે ભજન આવે છે તે ખૂબ જ અર્થસભર છે. આ.સુરેશભાઈ દલાલની પુષ્ટીમાર્ગ માટે લખેલી રચનાઓ સાચે જ સાંભળવા જેવી છે. હમણા જે ભજન આવે છે…એનાં શબ્દો છે…
’તમે ચરાવવા આવો મ્હારા જાદવા, મારી ઈચ્છાઓ છે કામધેનુ,
તમે ચરાવવા આવશો નહીં તો જીવન ભરનું તમને મ્હેંણું..
ઘાસ પાસે અમે એકલા જશું તો થઈ જાશે એવું ખડ,
તમારી સંગે વૃંદાવન થાશે વેરાન હોય કે રૂડું જળ.

બીજું પણ સુંદર ભજન હતું…’જેણે મને જગાડ્યો, એને કેમ કહું કે જાગો? એક એકથી ચઢિયાતાં ભજનો છે.

ખેર, હવે થોડી કહેવતોની વાતો કરું તો ઘણીવાર બે કહેવતો એકબીજાથી વિરુધ્ધ લાગે, જેમકે ‘બોલે તેના બોર વેચાય’ અને બીજી કહેવતમાં એમ કહે કે, ‘ન બોલ્યામાં નવ ગુણ’. વિરોધી નથી પરંતુ કયા સંજોગોને અનુસરીને એ કહેવત વાપરીએ તે અગત્યનું છે. જ્યાં બોલવા જેવું ન હોય ત્યાં પણ ચૂપ રહે ત્યારે તેને કહેવું પડે કે ‘બોલે તેના બોર વેચાય’ પરંતુ કોઈને કામનું-નકામનું બોલ બોલ કરવાની ટેવ હોય તેને કહેવું પડે કે ‘ન બોલ્યામાં નવ ગુણ’. તેને લગતી જ મારા ભાભીનાં બા એક રમૂજી કહેવત કહેતાં, ‘જો ભગવાને તને લાકડાની જીભ આપી હોત ને તો સાંજને છેડે મણ ભૂકો પડતે!’

અને હવે પેલા બે ધડાકાની વાત કરીએ. આ ધડાકાનાં પરિણામ તો ભવિષ્યના હાથમાં છે આપણે તો ધીરજથી એના સાક્ષી બનવાનું જ રહ્યું! અમેરિકાની જનતાએ કરેલા નિર્ણયે પ્રજાની સત્તાનું ભાન કરાવ્યું અને ભારતમાં બનેલી ઘટનાએ રાજ્યની સત્તાનું ચિત્ર બતાવ્યું. આના પરિણામો માટે સૌએ તૈયાર રહેવું પડશે જ. ભવિષ્યના ગર્ભમાં શું છે કોને ખબર? પરંતુ એક દેશનો ખોટો નિર્ણય આખી દુનિયા માટે ખતરનાક સાબિત થઈ શકે અને એક સતાધારીનો નિર્ણય સમગ્ર વિશ્વ માટે આદર્શ સમાજનો માર્ગ ખોલી શકે!

આજે મારી કલમ (એટલે કે લેપટોપનું કી-બોર્ડ) અટકવાનું નામ નથી લેતી છતાં હવે વિરમું, એક હાસ્યાસ્પદ કહેવત સાથે, ‘માછલા નદીમાં રહે છે તો ય ગંધાય’-પાણીથી સ્વચ્છ જ થવાય એવું કોણે કહ્યું?

 

નીનાની સ્નેહ યાદ

 

9 thoughts on “પત્ર નં ૪૮.. નવે.૨૬ ‘૧૬

  1. નીના બહેન,
    આજનો તમારો અ લેખ મને ખૂબ જ ગમ્યો; ફરી ફરી વાંચવો ગમે એવો! ટૂકો પણ તમે કેટલા વિષયોને સ્પર્શી ગયા છો! અને એ બધા પાછા ગમી જાય એવા! તમને એકલાને ‘લજામણી’ જોવા મળી એ જાણી ઈર્ષા પણ થઈ! કૃઝમાં તમારી સાથે દેવિકાબેન જો હોત તો તમારી પોતા થકી વાતોથી આજ્નું આ અમે ગુમાવી બેસતે!. (તમે બંને તમારી વાતોમાંથી બહાર ન આવતે એટલે) તમે વાપરેલી કહેવતો મારાથી પણ મારા લેખોમાં વપરાઈ જવાય છે. આ લેખની કલગીતો (મારા મતે) માછલીનો જે દાખલો જતાં જતાં મૂકી ગયા છો એ છે!
    મારા એક કાવ્યની પંક્તિ યાદ આવી ગઈ. આ આખું કાવ્ય વાંચવું હોય તો જાણ કરવી પડશે અથવા દેવિકાબેન પાસેથી પણ મળી રહેશે. મજા પડી ગઈ! શનિવાર સુધરી ગઈ!!

    ૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦
    એક ડાહ્યાને એવી ટેવ,
    પ્રસાદ માટે પુજે દેવ

    લસણ ડુંગરી ના ખાય!
    મસાલાથી મોઢું ગંધાય!

    ૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦

    આ નોંધ દેવિકાબેન માટે છેઃ

    શરુંમાં બે લિન્ક છે. આજે કોણ જાણે કોણ બીજી લીન્કને મેં પ્રથમ પસંદ કરી!……

    જોવા મળ્યું,(૧) આજ્નો પત્ર ત્યાં નો’તો! આ બીજી વેબે આ વકિલને ફ્રિરિયાદ કરી છે એ જાણશો! (૨) ગીતો અને ભજનો ખૂબ ગમી ગયા. ભજનો સાથે હવે હું મારા મંજીરા વગાડવાની ક્રીયામાં જે મંદી આવી ગઈ છે એને દૂર કરી શકાશે.

    આમ આજનો આ પત્ર ખૂબ ખૂબ ગમી ગયો!

    આભાર સાથે,

    Liked by 2 people

      • ચીમનભાઈ, ફરિયાદ નોંધી. ચાલો,આ નિમિત્તે તમે બીજી લીંકને ક્લીક કરો છો તે જાણી લીધું!. વાત સાચી છે તેથી નીનાને બ્લોગ અપડેટ કરવાનું સબળ અને પ્રેરણાત્મક કારણ પણ મળી ગયું. નિર્દેશ માટે આનંદ સહ આભાર..

        Like

      • મારા બ્લંોગને અપડેઈટ નથી કરી શકી કારણ હું ક્રુઝ પર હતી અને થોડી આળસુ છું એ પણ કબૂલ કરી લઉં.

        Like

  2. નીનાબેન, તમારી ક્રુઝયાત્રાના વર્ણને અમને પણ જાણે એ કુદરત સાથે સાંકળી લીધાં એવો અનુભવ થયો.
    તમારી વાત સાચી છે ભાવિના ગર્ભમાં શું છે એ તો સમય જ બતાવશે. એક દેશની પ્રજાનો નિર્ણય કે એક રાષ્ટ્રનેતાનો નિર્ણય કેવું પરિણામ લાવશે એ તો ભવિ જ નક્કી કરશે!!!!
    તમારા ભાભીના બાની કહેવત ખુબ ગમી, “સાંજ ટાણે મણ ભુકો પડશે” માટે જ તો કહ્યું છે ને કે “કમાનથી છુટેલું તીર અને મોઢામાં થી નિકળેલા શબ્દો પાછા વળી શકતા નથી”

    Liked by 2 people

  3. માણના જીવનમાં સુખ-દુખ, ચડતી-પડ્તી આવે ત્યારે તે તેની જન્મ કુંડલી યાદ કરે. કોઈ દેશમાં મોટા નિર્ણયોથી કોઈ ફેરફાર આવે ત્યારે ચોક્ક્સ વિચાર આવે છે, આ ધરતી , દરેક દેશની પણ શું જન્મ કુંડલી લખાયેલી હશે ? કારણ દરેક પ્રસંગ અને પરિસ્થિતીનુ નિર્માણ પહેલેથી થઈ ચુકેલુ હોય છે.
    “માછલાં નદીમાં રહે છે તો્ય ગંધાય”
    નયનાબેન, માછલાં પાણીમાં ગંધાય, પાણીની બહાર ગંધાય, તેને કુક કરો તો તેની આજુબાજુ ઉભા પણ ના રહેવાય. ગંધ એકદમ તીવ્ર હોય છે . ગંધ તેનો કુદરતી ગુણ છે. જ્યારે માણસ જાત મુખવટા પહેરીને ફરતા હોય તો તેના ગુણ તો ઓળખી પણ ના શકીએ. માછલાંની જેમ માણસ ગંગાજીમાં સો ડુબકી લગાવે તો પણ તેના પાપ ના ધોવાય.

    Liked by 2 people

  4. અફાટ દરિયો, ખદબદતો લાવા, સમુદ્રના પેટાળમાં રહેલી સૃષ્ટિ અને સોને પે સુહાગા જેવો લજામણીનો છોડ જેના વિશે આજ સુધી માત્ર સાંભળ્યુ જ છે ….
    કેવી અને કેટલી અદ્ભૂત અનુભૂતિ અને એનું સરસ મઝાનું શબ્દાંકન…
    તમે જે આનંદમાં તરબતર થયા તેની થોડી અમસ્તી ફરફરમાં ભિંજાવાનું ગમ્યુ.

    Liked by 1 person

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s