પરખ

કોમળ કૂણી કૂંપળ ફૂટી,

મૂળની પરખ વગર.

કૂંપળમાંથી કળી બની,

ડાળની ઓળખ વગર.

કળીમાંથી પાંખડી બની,

કાંટા વચ્ચે ય ખુબ ખીલી.

ઝુલી ગુલાબી ફૂલ બની,

ખુદની ઓળખ વગર.

શિશુ રમતો દોડતો આવી,

જોતો જોતો ભાવસભર;

મ્રુદુ હાથે ચૂંટી પાંખડી,

આપી માને સ્મિત વદન.

ખુશી બાળની જોતા માએ,

ઝટ ધરી પ્રભુચરણ;

પાંખડી નાની મગરૂર હસી,

 પામી મનમાં નિજપરખ…

તો કેવું સારું…….

ભૂલી જવાની વાતો યાદ ન રહે તો કેવું સારું,
            યાદ રાખવાની વાતો ન ભૂલાય તો કેવું સારું. 

પાનખર મહીં કદીક ક્યાંક વસંત ખીલે ને,
            અમાસની રાતે ચાંદ ક્યાંક દેખાય તો કેવું સારું.

ઝાડ પર માળો કરતા પંખીને ઉડતા ઉડતા,
            રાત પડે આભલે શયન મળે તો કેવું સારું.

સંગેમરમરના પત્થરને કદી વાચા ફૂટે ને,
          મુમતાઝ  થઇ ઉભી કદી તાજ જુએ તો કેવું સારુ.

 માનવમાં કદીક કદીક દેવત્વ ઉભરે ને, 
           ઇશ્વર કદી માનવ બની થોડું શ્વસે તો કેવું સારું.

કાગળની હોડીમાં તરતુ બચપણ.

વીતી ગયું  છે  શૈશવ, ને વહી ગયું છે યૌવન,
પૂછી પૂછીને પૂછું કોને, શાને આવતું ડહાપણ ? 

કાયા કહે છે ઉંમર કારણ,
માયા કહે છે ભારણ !
જીવનને પૂછું તો કહે છે,
મનડું જ એનું કારણ…….

બાળ બની રમતા‘તા કાલે,આજ પૌત્ર-પૌત્રી સામે,
કોરા કાગળની હોડી સાથે,તરતા લઇ ગઇ બચપણ ક્યારે ?

કળી કહે છે પાનખર કામ,
સુરજ કહે છે  ચાંદ,
ચાંદને પૂછું તો દે છે,
દિવસ રાતનું નામ……

સોળના સપના કાલના વ્હાણા,ઉડી ઉડીને થયા વાર્તા,
“વાર્તા વાર્તા“ફરી મંડાતા,ઉત્તર મળતા સમયની ધારા
ઉત્તર મળતા ક્ષણના ગાણા,  પળના પીંછા !!!!!!

અનાસક્તિ :

 

રાત પડે ઓશીકે આંખો મીંચીને પછી,

             વ્હેતા આંસુને લઇ વાળી;

વાદળથી ઢંકાતા સૂરજના શમણામાં,

             અંધારી રાત સૂની ગાળી.

જઇજઇને આવતો રોજ રોજ પાછો,

             ઉષાનો પાલવ નીખારી;

તપી તપી મધ્યાન્હે થાકતો ને હાંફતો,

             આલમને રાખે અજવાળી.

રંગબેરંગના ચિત્રો દોરીને પછી,

             સંધ્યાને ઘેનમાં ઝુલાવી;

ગમની ક્ષિતિજમાં સરકી પડીને,

             નભ-સંસારે રમતો વૈરાગી;

લઇ પુનર્જનમ જાણે કહેતો સવારે,

             એક અનાસક્તિની વાત પાકી.

******************************************************************

 દૂન્યવી ગમમાં ડૂબેલો એક માનવી સૂતા સૂતા સૂરજના શમણામાં ઢળી પડે છે.નભસંસારમાં વૈરાગી બની રમમાણ કરતા રવિરાજ પાસેથી અચાનક આસક્તિ,મોહ,રાગ ન રાખવાનો પાઠ શીખે છે, એ જ એનો ઉકેલ પણ બને છે અને એના ગમની રાત પૂરી થાય છે.

********************************************************************

અંધારી સવારે મહેંકતી મોસમ

 આ..હ  છલકતી ને મહેંકતી મોસમ છે,
  થોડી સરકતી ને બહેક્તી મોસમ છે.        

         સવાર મેઘલી, છે અંધાર છાઇ,
         ઝબૂકતી વીજળી ને અંબર હેલી,
         શીકરોની ટપલી ને હવા યે ઘેલી,
         ઉર્મિની ભરતી અંતરમાં રેલી……

હાય, હૈયું ધક ધક ધડકાવતી મોસમ છે,
આજ  કૈંક યૌવનને શરમાવતી મોસમ છે.

          સમીરના સૂસવાટા જુલ્ફો રમાડતા,
          હ્રદયની રેશમી તળાઇને સ્પર્શતા,
          માટીની મીઠી મીઠી સોડમ વહાવતા,
          માદક ઉન્માદી અંગડાઇ મરોડતા…..

નસનસમાં નર્તન જગાવતી મોસમ છે,
અંગઅંગમાં અગન ઉછાળતી મોસમ છે. 

         નભના  નેવેથી ઝરમરતી ધારમાં,
         નાહ્યા કરું ઉભી પાછલી રવેશમાં,
         ખોતર્યા કરું ઝીણી ફાંસ જેવી યાદમાં,
         કલરવતા પંખીના સૂરીલા ગાનમાં…….

ભીના ભીના ગીતો ગવડાવતી મોસમ છે,
મોહબ્બતની મશાલને મમળાવતી મોસમ છે……

 

સમયના સીમાડા

 

મળ્યાં ન મળ્યાં ને પડ્યાં વિખુટા,

ન વાતો, ન ચીતો ને પડ્યાં વિખુટા,

ચૂપચાપ સહ્યાં  સમયના સીમાડા,

અંતરથી તો યે ના પડ્યાં વિખુટા……………..

ઘેરાયાં મેઘલાં ને ના પડ્યાં છાંટણા,

સ્વાતિના બૂંદથી ચાતક વિહોણા,

હજાર ભાવો ચહેરે લીંપાયા,

અંતરથી તો યે ના પડ્યાં વિખુટા………………

નીતરતી નજરથી ભીતર ભીંજાયા,

ભીના થઇ પ્રશ્નો સઘળાં ખરડાયા,

ભાવિમાં ધરબ્યા મિલનના ઓરતા,

અંતરથી તેથી ન પડ્યાં વિખુટા………………...

ગુજરાતી શબ્દ સ્પર્ધા પૂર્વ તૈયારી

ક્રમ	શબ્દ		અર્થ	શબ્દપ્રયોગ
૧	દઇતા		પ્રેયસી	દઇતાના  વિદેશગમને તે દેવદાસ બની ગયો.
૨	દકપથ		પાણી ભરવાનો માર્ગ	સખી રે,નજરું લાગી દકપથ જાતા.
૩	દખનીરાસ		દક્ષિણનો તારો	આકાશમાં કદી દખનીરાસ જોયો છે ?
૪	દઠર		મંદ બુધ્ધિ	અપંગ હોવા કરતા દઠર હોવુ વધારે દયનીય છે.
૫	દધિજા		લક્ષ્મી	દધિજાની પૂજા આજે સૌ કરે છે.
૬	દા		અગ્નિ	પૂજાના દરેક હવનમાં દા અનિવાર્ય છે.
૭	દાગબ		સ્તૂપ	પ્રિયદર્શીએ અનેક દાગબો બંધાવ્યા હતા.
૮	દાડમી		એક જાતની આતશબાજી	રંગોની દાડમી જોવી કોને ના ગમે ?
૯	દાણવ		દાણ લેવાની જગા	મારે માથે છે મહીનો માટ રે, દાણ માંગે છે દાણવ ઘાટ રે.
૧૦	દાદસિતાદ		કામકાજ	વેપારીને રાતદિવસ દાદસિતાદ ભારે.
૧૧	દિક્ત		આનાકાની	દિકત કર્યા વગર નાના ભાઇને આપી દે ને…
૧૨	દિદિવિ		સ્વર્ગ	દિદિવિનો દેવ એટલે ઇન્દ્ર.
૧૩	દિની		પ્રાચીન,પુરાણુ	જીવનનો સાચો બોધ દિની કથાઓમાંથી મળે.
૧૪	દિમન		છાણ	ગૌનું દિમન પવિત્ર મનાય છે.
૧૫	દિરાયત		ગુણો	દિરાયતથી ભરેલાં માનવીઓ હવે ક્યાં છે ?
૧૬	દિવાભીત		ઘૂવડ,દિવસથી ડરેલો	કવિઓએ દિવાભીત પર પણ કાવ્યો લખ્યા છે.
૧૭	દોત		ખડિયો	કમળ પત્ર પર સ્વામિ લખે ત્યાં ગોપિકા દોત સહાયજી.
૧૮	દૂતી		કૂટ પ્રશ્ન,ઉખાણુ	એક દૂતીછે,ઉકેલો તો માનુ, તમે ખરા…..
૧૯	દ્યુત		પ્રકાશનું કિરણ	જ્ઞાનનું એક દ્યુત સૌને અજવાળે.
૨૦	દ્યૂત		જુગાર	દ્યૂતની લત સૌને ડૂબાડે.
ક્રમ	શબ્દ	અર્થ			શબ્દપ્રયોગ
૧	ધ	ધન			ધ ને કારણે અહંકાર હોવો તે બરાબર નથી.
૨	ધકારો	આશંકા			દિકરાને ઘેર આવતા મોડું થાય તો દિલમાં એકદમ ધકારો થઇ જાય છે..
૩	ધખ	ખીણ			ધખની ઉંડાઇ કોણ માપી શકે ?
૪	ધજીર	ચીંથરુ			ગરીબને મન ધજીર પણ રાજરાણીના ચીર સમ હોય છે.
૫	ધડુ	કળશ			ગામડાના ઘરોમાં ધડુની સુંદર સજાવટ હોય છે.
૬	ધધરૂ	સાંજ			પંખીઓના હારબંધ ટોળા જોયા છે ધધરૂ ટાણે ?
૭	ધપ	તમાચો			ધપ મારીને ગાલ લાલ રાખ્યો છે.
૮	ધફી	રીસ			વાત વાતમાં ધફી શું ?
૯	ધબકુ	માટીની નાની કોઠી			આંગણામાં ધબકુ ની શોભા સરસ લાગે છે.
૧૦	ધમ	કૃષ્ણ,પરમાત્મા			ધમની કૃપા સૌના જીવનમાં હજો.
૧૧	ધરૂ	ધૃવનો તારો			ઉત્તર દિશામાં દેખાતો ધરુ કેવો ચમકે છે ?
૧૨	ધંખના	લગની			આ લખવાની ધંખના બહુ લાગી મને તો !
૧૩	ધસામ	પોચી જમીન			સાચવીને ચાલજો,આગળ ધસામ આવશે.
૧૪	ધાનવાયા	સાંબેલુ			ગામડામાં  ધાનવાયા ઘેર ઘેર હોય જ.
૧૫	ધાબી	વાદળાથી લાગતો ઝાંખો દિવસ			પર્વતની ટેકરીઓ પર દિવસ ખુબ જ ધાબી ધાબી લાગે,પણ ગમે.
૧૬	ધારણિયો	થાંભલો			માના અચાનક અવસાને વીરો મારો તો જાણે ધારણિયો થઈ ગયો.
૧૭	ધારાજ	દિવ્ય જળ			હરદ્વારની ગંગાનુ જળ ધારાજ મનાય છે.
૧૮	ધિણોજો	અદેખો માણસ			ધીણોજો માનવી કદી સુખી થતો નથી.
૧૯	ધિનોર	અગ્નિનો ભડકો			ઘી હોમવાથી ધીનોર વધુ પ્રજ્જ્વલિત થાય.
૨૦	ધી	બુધ્ધી			હે ભગવન, મારી ધી ને યોગ્ય માર્ગે પ્રેરો.

વિશ્વભાસ્કર

  

એ આંખ મીંચે ને થાય જગ કાળુ,
            એ આંખ ખોલે ને થાય અજવાળુ,
ગૂઢ રમત એમ રમતા રમતા,
            વિશ્વ તખ્તે રચે દ્રશ્ય રૂપાળું.
વેળા વેળાની ધૂપ છાંવ રચતા,
            જ્ઞાન જીવનનું ધરે નજરાણું.
નિત્ય પહોરે સુરખી ભરતા,
            સાંજે શમતા ગગન નિરાળું.
વિધવિધ ઋત સજે ધજે એમ,
             શીત ગ્રીષ્મ વર્ષા રૂપ ન્યારું.
નિજ આંખ મીંચી સઘળું પોઢાડે,
            જાગી સ્વયં કરે જગને વ્હાલું,
એ આંખ મીંચે ને થાય જગ કાળુ,
            એ આંખ ખોલે ને થાય અજવાળુ.

વિશ્વ-ચિત્રણ

 

વિશ્વમાં જે થયાં કરે છે તે જોયા કરું છું,
મનમાં જે થાય છે તે કર્યા કરું છુ.

કેમ થાય ફરિયાદ નિયંતાને,
વિચારી એમ,એને જોયા કરું છું.

સર્જ્યું હશે ખુદાએ જ્યારે જગત,
શું આવું ધાર્યું હશે વિચાર્યા કરું છું.

કોણ કોને શાને પૂછે પ્રશ્નો,
સમજી એમ મૌન રાખ્યા કરું છું.

લાગ્યા છે દવ આ દૂનિયાના ડુંગરને,
ઓલવાશે કોઇથી કદી મૂંઝાયા કરું છું.

જોઉં ઉપર ને દેખાય ઘેરા વાદળાં,
સોનેરી કિનાર પર મીટ માંડ્યા કરું છું.

કળિયુગના કાળા આ કેરની તાસીરમાં,
સંતાયેલા સતયુગની તસ્વીર ઝંખ્યા કરું છું. 

શબ્દ-આસવ

શબ્દ બ્રહ્મ છે, અવિનાશી અક્ષરોનો અર્ક છે,
શબ્દ સાહિત્ય સર્જે છે, ચિત્રો દોરે છે,
શબ્દ સંગીત રચે છે, નર્તન કરે છે,
શબ્દ શિલ્પ ઘડે છે, કલાના હર રુપમાં રમે છે…..

શબ્દ સ્પર્શ છે,  હૈયાનો ધબકાર છે,
શબ્દ વિચારોની પાંખ છે, ચિંતનની આંખ છે,
શબ્દ મનનો ઉમંગ છે,અંતરનો તરંગ છે,
શબ્દ અભિવ્યક્તિનું અંગ છે,અનુભૂતિનો રંગ છે…..
 

શબ્દ આભની ઉંચાઇ છે, સાગરની ગહરાઇ છે,
શબ્દ સૂરજનું તેજ છે, ચંદ્રનું હેત છે,
શબ્દ સૃષ્ટિનો વિહાર છે, વાણીનો વિકાસ છે,
શબ્દ અદભૂત વર્ણન છે, માનવીનું સર્જન છે……

શબ્દ અરમાનોની ઓઢણી છે,આશાઓની આતશબાજી છે,
શબ્દ અહમથી સોહમની યાત્રા છે, ઇશ્વરની આરાધના છે,
શબ્દ હ્રદયનો આસવ છે, પવિત્ર પ્રેમનો પાલવ છે,
શબ્દને પાલવડે પ્રીત છે,શબ્દને પાલવડે મારી પ્રીત છે…..