વિશ્વગુજરાતી દિન- અંતાક્ષરી સંકલન.

gujarati day

કોમ્પ્યુટરના આકાશમાં વેબની રંગબેરંગી પાંખો લઈને વિશ્વભરમાં ઊડતાં, ઝુમતાં, નાચતાં, ગાતાં,

એકમેકની સાથે સંધાતાં અને બંધાતાં  ગુજરાતી ભાઈ-બેનોનો  મહામૂલો દિવસ છેઃ

વિશ્વગુજરાતી દિન.

આજે  વિશ્વગુજરાતી દિન માટે ખાસ….ગુજરાતી તરીકે ગૌરવભેર….

માત્ર ગુજરાત કે ગુજરાતી વિશેની જ  પદ્ય-પંક્તિ કે શેરની અંતાક્ષરી…

************************************************************

ગુર્જરવાણી,ગુર્જર લ્હાણી, ગુર્જર શાણી રીત.
જંગલમાં પણ મંગલ કરતી, ગુર્જર ઉદ્યમ પ્રીત.                   ખબરદાર

તું વિશ્વગુર્જરી છે, આજ ગુર્જરીની વાત કર.
નવા યુગોના રંગથી, નવી નવી તું ભાત કર.               રસિક મેઘાણી

રઢિયાળી ગુજરાત, અમારી રઢિયાળી ગુજરાત!
વીરનરોની માત , અમારી રઢિયાળી ગુજરાત!
           માધવ ચૌધરી

તૈયાર થઈ જજો, તૈયાર થઈ જજો,
નાત-જાત-ભાત તારી કોઈ પણ હજો,
તૈયાર થઈ જજો.                                                    ઉમાશંકર જોશી.

જય સોમનાથ, જય દ્વારકેશ,
જય બોલો વિશ્વના નાથની,
સ્વર્ણ અક્ષરે લખશે કવિઓ,
યશગાથા ગુજરાતની…                                             રમેશ ગુપ્તા

નથી જાણ્યું અમારે પંથ શી આફત ખડી છે.
ખબર છે એટલી કે, માતની હાકલ પડી છે.              ઝવેરચંદ મેઘાણી


છે વાણી મારી ગુજરાતી ને ભૂમિ મા ગુજરાત..
ને વેશભૂષા વિદેશી પણ ગૌરવ આ ગુજરાત..             દેવિકા ધ્રુવ

તારા સપૂતો આ નૈયા ઝુકાવી,
શ્રધ્ધા-હલેસે હંકારે નિત્યે,
વિશ્વે વગાડે ડંકાઓ તારા,
ફેલાવે શાન ઓ, ગુજરાત માત.                              ઈન્દુબેન શાહ

તને નમુ,તને જપું,તારા અહર્નિશ ગાન ગાઉં
હર પળે,ને હર જગે,  શિર નમે તુજને ગુજરાત.          શૈલા મુનશા 

તારે ક્યારે કૈંક દુલારે,
દિલના શોણિત પાયાં.
પુત્રવિજોગી માતાઓના,
નયન-ઝરણ ઠલવાયા.
ઝંડા અજર અમર રે’જે,
વધ વધ આકાશે જાજે.                                     ઝવેરચંદ મેઘાણી.

જ્યાં જ્યાં વસે એક ગુજરાતી,
ત્યાં ત્યાં સદાકાળ ગુજરાત.
જ્યાં જ્યાં બોલાતી ગુજરાતી,
ત્યાં ત્યાં ગુર્જરીની મહોલાત.                                      ખબરદાર

 તુજને ગોદ લઈ સૂનારા,
મેં દીઠા ટાબરિયાં,
તારા ગીત તણી મસ્તીમાં,
ભૂખ તરસ વિસરિયાં
ઝંડા કામણ શા કરિયાં,
ફિદા થઈ તુજ પાછળ ફરિયાં…                              ઝવેરચંદ મેઘાણી.


એકવાર સત્યના ચરખાને કાંતી
,
અહિંસાને કાજ શિર ઝુકાવી તો જો.
સાબરનો આરો ને તાપી કિનારો,
ગુજરાતની ગરિમાને ગાઇ તો જો.                          દેવિકા ધ્રુવ

 

ઝૂક્યા પહાડો ને ઝૂકી આ નદીયું,
પણ ઝૂક્યું ના કોઇ દી’ ગુજરાત.
હો રાજ મારું જીત્યું હમેશા ગુજરાત.                        મનીષ ભટ્ટ

તું પ્રેમ-દીપ બાળવા વદન વદનથી વાત કર.
તું નફરતોને ટાળવા નયન નયનથી વાત કર.
તું વિશ્વ-ગુર્જરી છે આજ, ગુર્જરીની વાત કર .          રસિક મેઘાણી.

રક્ત ટપકતી સો સો ઝોળી, સમરાંગણથી આવે,
કેસરવર્ણી સમરસેવિકા, કોમલ સેજ બિછાવે,
ઘાયલ મરતાં મરતાં રે, માતની આઝાદી ગાવે.      ઝવેરચંદ મેઘાણી.

વિશ્વને રોશન કરી ગઈ, દીપિકા ગુજરાતની ,
સૂર્ય પણ જોતો રહ્યો, જ્યોતિકલા ગુજરાતની.         શૂન્ય પાલનપૂરી.

નથી રમી શમશેરોના દાવ,
નથી ત્યમ ઘણા ઝીલ્યાયે ઘાવ;
શ્રીકૃષ્ણે કુરુક્ષેત્રની માંહ્ય
લીધાં વ્રત જાણે હજીય પળાય;
ધન્ય હો ! ધન્ય જ પુણ્યપ્રદેશ !
અમારો ગુણિયલ ગુર્જર-દેશ.                                    કવિ ન્હાનાલાલ

શૂન્ય, મારી જિંદગીને તો જ લેખું ધન્ય હું,
મૃત્યુ ટાણે પણ મળે, જો ગોદ ‘મા’ ગુજરાતની.
         શૂન્ય પાલનપુરી

નાટકનો લ્હેકો ને રંગીલો છણકો,
ભીતરમાં આરપાર ઊતારી તો જો.
રોશન કરી ગઈ છે જગને જે દીપિકા,
બની ગુજરાતી પ્રસરાવી તો જો.                                   દેવિકા ધ્રુવ

જય જય ગરવી ગુજરાત,દીપે અરુણુ પરભાત  ,
ઊંચી તુજ સુંદર જાત,જય જય ગરવી ગુજરાત.                નર્મદ

 તે રંગ થકી પણ અધિક સરસ રંગ, થશે સત્વરે માત !
ગુણવંતી ગુજરાત,મારી ગુણવંતી ગુજરાત.
નમીએ નમીએ માત ! અમારી ગુણવંતી ગુજરાત.       ખબરદાર.

 

 

 

આઝાદી

Azadi

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

‘મેરે વતનકે લોગ’ના નારા, ઊઠ્યા આજે ફરી,
કુરબાની ને શહીદીના, સૂરો ગુંજ્યા આજે ફરી.

રુધિરથી લથબથ  થતી લાશો નજર  સામે  ફરી,
કંકુ લુછાતાં, હાથનાં કંકણ તૂટ્યાં આજે ફરી.

પોતા થકી ગોળી ઝીલી, બીડેલ લોચનની છબી
એ યાદના પડદા હલી, ભીંતે ધ્રૂજ્યા આજે ફરી.

સડસઠ વરસની વીરતાને પૂછતી રંગીન ધજા,
ક્યાં કોણ છે આઝાદ? સો પ્રશ્નો ઊઠ્યા આજે ફરી.

રાતો ગઈ,વાતો રહી, જાગો નમો સૌ સાથમાં,
ઝંડા થકી સંદેશ લઈ, સાચું નમ્યાં આજે ફરી.

 

 

स्वातंत्र्य दिन…

आजाद दिन

“मेरे वतनके लोग”की आवाज़ ऊठी, फिर एक बार,
कुर्बानी ऑर शहीदीकी सरगम गूंजी, फिर एक बार ।

सिंदूर मिटाते हाथ और तूटे हुए कंगनके साथ,
रुधिरसे लथपथ हुई, लाशें चीखी, फिर एक बार ।

अपनोंसे झेली गोलीयाँ, सोये हुए थे गांधीकी,
तस्वीरकी बारात आज, दिलमें जगी, फिर एक बार ।

सडसठ बरसकी वीरताको पूछ रही रंगीन धजा,
‘कहां, कौन है आज़ाद?’ सो सवाल उठे, फिर एक बार ।

देशकी सरहद पे देखो, न जाने क्यूं धूंआँ ऊठा,
आओ सभी, मिलकर यहाँ, मनमें कहे फिर एक बार..

“झंडा ऊँचा रहे हमारा, ”संदेश लेकर शानसे,
प्यारे वतनके हमसफर, आगे बढें, फिर एक बार ॥

                            

સંવાદ

krishnaradha

 

 

 

 

 

 

 

 

પૂછે છે રાધા,પાસે જઇ કાનાને, વ્હાલપથી કાનમાં,
અગર જો રાધા, હોત જરા શ્યામ,
સાચુકડું કે’જે, શું ચાહત તુ શ્યામ?

પૂછે કાં રાધા, આમ અણગમતું કાનમાં,
અગર જો રાધા, હોત જરા શ્યામ,
સાચુકડું કહેજે, તું જાણે ના જવાબ?!!

 પૂછે છે રાધા, પાસે જઇ કાનાને, ધીરેથી કાનમાં,
અગર જો હોત ના ગાયો ને ગોપી,
તો મથુરામાં વાસ કરી, ખેલત તુ હોળી ?

પૂછે કાં રાધા, આમ, અમથું  સાવ કાનમાં,
અગર જો હોત, ના ગાયો ને ગોપી,
તો સરજીને ખેલત, હું માખણની મટકી !

 પૂછે છે રાધા, પાસે જઇ કાનાને, હળવેથી કાનમાં,
અગર જો હોત ના છિદ્ર આ વાંસળીમાં,
વીંધ્યા વિણ સૂર, શું રેલત તું વાંસળીના ?

પૂછે કાં રાધા,  આમ ખોટું ખોટું કાનમાં,
અગર જો હોત, ના છિદ્ર આ વાંસળીમાં,
વીંધ્યા વિણ સૂર, શું પામત તું વાંસળીના ?
 

પૂછે છે રાધા, પાસે જઇ કાનાને, સ્નેહેથી કાનમાં,
અગર જો મોરપીંછ હોત જરા પીળુંપચ,
સાચુકડું કે’જે, શું રાખત તું શિર પર ?

અગર જો મોરપીંછ, હોત આ પિત્તરંગ,
રુદિયાનો રંગ ભરી,રાખત હું શિર પર !!
 

પૂછે છે રાધા, પાસે જઇ કાનાને, વ્હાલપથી કાનમાં,
અગર જો રાધા હોત જરા શ્યામ,
સાચુકડું કે’જે, શું ચાહત તુ શ્યામ?

પૂછ ના, પૂછ ના ગોરી, મનમાની, તું ફરીથી કાનમાં,
અગર જો રાધા, હોત જરા શ્યામ,
શ્યામ રંગ શ્યામ સંગ, દિસત એકાકાર !!!

 

આવ્યો શ્રાવણ આંગણિયે…

આવ્યો શ્રાવણ આંગણિયે ઝુમતો, ઝુલતો, મૂરલીવાળો…
આવ્યો  વલ્લભનો મહિનો પ્રીતનો, ઝુમતો, શ્રીજી કેરો.. 

લાવ્યો કામણ કહાનો કાળી કાળી રાતમાં,
ભાવ્યો જગમાં માધવ મીઠી મીઠી વાતમાં,
ઘેલાં તનમન  થયાં  એના ગુલતાનમાં
એના ગુણગાનમાં…. આવ્યો શ્રાવણ આંગણિયે…

તાત વસુદેવ મનડે જાગે તલસાટ,
માત દેવકીના હૈયાને વીંધે છે ઉચાટ,
નંદજી ને જશોદાને નથી કોઇ જાણ,
એ તો સાવ અણજાણ…. આવ્યો શ્રાવણ આંગણિયે… 

કેવાં યમૂનાના જળ આજ ખળભળ  થાય,
પેલી વાંસલડીના સૂર આજ  થનગન  ગાય,
ઉંચે આકાશે મેઘરાજ વ્યાકુળ દેખાય,
એ તો વરસે ચોધાર,,,,,, આવ્યો શ્રાવણ આંગણિયે …

ત્યાં તો આવી ઊભી શુભ ઘડી અણમોલ,
પીડા જગની શમાવવાને આવ્યો મનમોર,
ભૂલી સુધબુધ નમે સૌ બાલકુંવર,
કોઇ જાણે ના ભરમ….. આવ્યો શ્રાવણ આંગણિયે..

વાર્તાની કવિતા!

સાહિત્ય-જગતના યુવાન કવિ શ્રી અનિલ ચાવડાની કલમ  હંમેશા કશીક નવીનતા લઈને આવે છે. કવિતા હોય કે ગઝલ, વાર્તા હોય કે ચિંતનલેખ,  એ એક નવા જ નક્શીકામ સાથે આવે છે. તાજેતરમાં તેમની એક સુંદર,નોખી ‘વાર્તાની વાર્તા’ વાંચવા મળી. તે જ ભાવને અહીં અછાંદસ રચનારૂપે આપની સમક્ષ…

વાર્તાની કવિતા

અછાંદસ..

કૂણી કૂણી કોઈ કૂંપળ જેવી
એક વાર્તા ..
જાણે કાચી કુંવારી અબૂધ કન્યા..
એને તો બસ ધૂન ચડી..
‘મારે સર્જાવું છે.’
મચી પડી ઘટનાની શોધમાં.
પહોંચી શબ્દકોષ પાસે..
શબ્દકોષે કહ્યું, અરે પગલી,
વાણી વગર હું કેમ વહુ?
એણે બિચારીએ પોકાર કર્યો,
“વાણી,તું ક્યાં છે વાણી? આવ ને,
મારે સર્જાવું છે.”
જવાબઃ ‘ હું તો માણસ પાસે છું !’
ઘેલી ઘેલી એ માણસ પાસે ગઈ.
માણસના મીઠા મ્હોરે કહ્યું;
હા, હું જરૂર મદદ કરીશ.
પણ કહે ને અલી, મને કંઈ ફાયદો?!!
“મને ખબર નથી” એણે કહ્યું.
માણસ ગુસ્સે ભરાયો.
વાર્તાએ ખુબ આજીજી, કાકલૂદી કરી.
‘મદદ કરો ને ભાઈ;
મારે સર્જાવું છે.’

માણસે એને હડધૂત કરી.
જોરથી ઢસડીને, બહાર ફેંકી…

ઓહ..આ શું  થયું?
ઘટના ? પોતે સર્જાઈ ગઈ?…
આઘાત કે આનંદ !!!

હશે…

 

આજની સવાર કંઈક જુદી ખુલી. વર્ષો જૂના કાગળિયાં હાથ લાગ્યાં. ફીંદવાનું મન થયું. ૩૪ વર્ષ પહેલાં ભારતમાં છોડેલાં સ્વજનો અને મિત્રોની મોંઘી મિરાત હતી એ. સાચવીને રાખેલાં, મિત્રોના જૂનાં પત્રો વાંચતી ગઈ,વાંચતી ગઈ ને પછી તો વાંચતી જ રહી. વિદેશની ધરતીની શરુઆતની અવનવી વાતો, મથામણો,મૂંઝવણો અંગે ની મારી અનોભૂતિઓના મળેલાં પ્રતિપત્રો…કેટકેટલું ભર્યું હતું એમાં કે જેણે આજે પણ હ્રદયને હલાવી, વલોવીને ઉલેચી નાંખ્યું ! મન-મસ્તિષ્ક પર જબરદસ્ત રીતે ચોંટી ગયેલી સ્મરણીય યાદો આંગળીઓ પર વળગીને શબ્દ બની ઠલવાતી ચાલી..

આ આંગળીના ટેરવેથી કેટલું યે સર્યું હશે.
હૈયાં તણાં આ હોજમાંથી કેટલું યે ઝર્યું હશે.

 

આ શ્યામરંગી વાદળાં રોયાં વલોવાયાં હશે
ને તે પછી આકાશનું નેવું બહુ નિતર્યું હશે.

 

ઊંચા પ્રચંડ મોજાં ઘણાં ઊછળી બધે ઘેરી વળે
સંવેદનાના સાગરે તો કેટલું યે ભર્યું હશે?

 

છો ને સમયના પડ બધાં જામી જતાં ઘટ્ટ થડ થઈ
પણ પાંદડી વચ્ચે કહું? ચોક્કસ કશું ફરફર્યું હશે.

 

હાર્મોનિયમના સાજ પર યાદોની સારેગમનીસા
સાચે કશું અદ્‍ભૂત એ સંગીત થઈ અવતર્યું હશે.